Vanmáttur okkar aðstandenda ..

Ég er „reddari“ í eðli mínu – og kannski vegna uppeldis, hver veit? –  en þegar ég, áður fyrr, heyrði af einhverjum vanda, jafnvel vanda annarra var ég farin að leita lausna og „redda“..     Dæmi um slíkt var að þegar að yfirmann sem ég starfaði fyrir,  tilkynnti á fundi að hann og kona hans kæmust ekki á árshátíðina sem við vorum búin að plana í Amsterdam,  vegna þess að hann hafði ekki barnapössun,  þá varð Jóhanna einhvers konar „Mighty Mouse“ .. en þau sem þekkja „Mighty Mouse“  muna eftir því að hún sagði: „Here I come to save the day“   Hún skarst í leikinn þegar allir aðrir voru búnir að gefast upp og bjargaði málunum, –  já, ég hafði samband við systur mína sem endaði á því að passa krakkaskarann (held þau hafi verið fimm)  heila helgi!
Annað atvik var þegar eldri dóttir mín hringdi frá bráðamóttökunni í Fossvogi,  en þá hafði yngri dóttir mín veikst og var lögð inn,  en kærasti hennar sem var bandarískur fékk ekki að vera hjá henni sem aðstandandi.   Ég var stödd í brúðkaupi (sem gestur) – en það var eins og ég væri slökkviliðsmaður sem hefði fengið útkall, stökk af stað, þó ekki niður súlu,  heldur fór í fínu kashmírullarkápuna og setti upp virðulegasta frúarsvipinn og var mætt í móttöku bráðadeildarinnar á met-útkallstíma.   Þar fór ég með mikla réttlætingaræðu um viðmót við útlendinga og að kærastinn væri einungis á Íslandi til að vera með dótturinni,  og lagði mig fram við að útskýra aðstæður.
Móttökuritarinn ýtti þá á takkann sem opnaði hinar magísku dyr og inn fengum við að fara – og ekki nóg með það, piltinum var boðið að gista í aðstandendaherbergi með sæng og kodda.
Ég segi þessar tvær sögur vegna þess að þær eru inngangur að því sem hér kemur,  þegar svona „MiklaMús“ sem er vön að redda og stjórna,  missir máttinn.  Verður vanmáttug.   Við þekkjum það öll.
Það hefði ekki gert neitt voðalega mikið til fyrir mig að geta ekki reddað yfirmanninum pössun, –  en það hefði verið aðeins verra ef ég hefði ekki getað hjálpað í aðstæðum dóttur minnar.    Við erum hvergi eins viðkvæm eins og þegar okkar nánustu eiga hlut að máli.
Ef að börnin okkar eru veik, ef þau eru í óreglu – ef þeim líður ekki vel á einn eða annan hátt – þá langar okkur að GERA eitthvað.   Þetta á við um systkini, foreldra – maka ..  öll þau sem við elskum mest.  Ef að þeim líður illa,  þá fáum við svo mikla þörf fyrir að hjálpa þeim og það er ekkert eðlilegra í þessum heimi, en að vilja að okkar nánustu líði vel.    Væntanlega viljum við að öllum líði vel,  – en þau sem eru okkur næst snerta okkur mest. –
Það var með þessu hugarfari sem ég flaug til Danmerkur kortéri fyrir jól 2012,  þegar sama dóttir mín og hafði hringt í mig í brúðkaupsveisluna var orðin veik sjálf.  Mjög veik.   Hún var komin á spítala með mikla sýkingu í blóði,  en hún hafði sjálf talið sig vera með flensu.   Ég bókaði flugið út 18. desember og heim 23. desember,  en þá ætlaði hún sjálf að koma heim og njóta jólanna með fjölskyldunni á Íslandi, ásamt börnum sínum. –     Ég var alveg viss um það að þegar að ég kæmi út,  myndi henni batna.  Já, mamma lagar allt.    Það var tilfinningaþrungin stund að hitta hana í Skejbysjúkrahúsinu rétt fyrir norðan Árósa.   Hún var mjög veik, og eftir því sem dagarnir liðu varð hún veikari – við aðstandendur í angist,  læknarnir í  örvæntingu því þeir fundu ekki hvað var að.    Niðurstaðan var sjúkdómur sem var afar sjaldgæfur – en lækningin fannst því miður ekki.     Ég skrifaði að læknarnir hefðu verið í örvæntingu, en  það sýndi sig í því að hún var færð á milli spítala að leita að einhverjum sem kunni á hennar veikindi.
Síðasta ferðalagið hennar þar sem sálin var enn í líkamanum – var með þyrlu frá Árósum í Ríkisspítalann í Kaupmannahöfn,  en þar gafst líkaminn upp og dóttir mín,  Eva Lind Jónsdóttir var úrskurðuð látin 8. janúar 2013.
Ég hafði bitið á jaxlinn allan tímann –  ég gat ekki bjargað henni,  en ég gat verið sterka mamman sem var til staðar fyrir hana og ég var það.   Hún sjálf náði að vera æðrulaus og svo gefandi og falleg á sínu dánarbeði að enginn var ósnertur.  Hjúkrunarfólkið dáðist að ungu konunni og við náðum svo sannarlega að eiga kveðjustundir,  þó þær væru óbærilega sárar.   Líklega var erfiðast að halda aftur af tárunum þegar Eva var spurð hvort hún vildi láta jarðsetja sig á Íslandi eða í Danmörku.
Þrátt fyrir þetta allt – allt þetta óhugsandi og óbærilega, er ég þakklát fyrir að hafa tækifæri til að fylgja dóttur minni síðustu sporin í þessu jarðlífi og fá að kveðja hana,  það fá ekki allir.
Þarna lærði ég „The hard way“  að ég er máttlaus, valdalaus og vanmáttug – en ég lærði líka að sætta mig við það.
Þremur árum eftir að Eva dó,  var sonur minn kominn á spítala með nærri sömu sjúkrasögu og hún,   sýkingu í blóði – og tvenns konar pensillín í æð sem virtist í fyrstu ekki ætla að virka og læknar farnir að tala um mjög alvarlegt ástand.   Hann fór sem betur fer ekki sömu leið og Eva,  –  en það komu endalaust „flash back“ minningar – við að sjá hann liggja þarna svo bjargarlausan og hundveikan – með súrefnið í nefinu eins og systir hans hafði legið,  og öll spítalahljóðin  „pípin“ í vélunum kveiktu á öllu á ný.    „Var hægt að lifa það af að missa tvö börn?“  hugsaði ég –  og var væntanlega komin í einhvern áfallagír.
Ég og tvíburasystir hans höfðum varla vikið frá rúmi hans vikuna sem hann lá inni á einangrunardeildinni á Landspítala Fossvogi,  en svo kom að því að hann var útskrifaður með fullan poka af pensillíni og verkjalyfjum.    Við gengum saman út um dyrnar út í lífið á ný,  mamman og sonurinn – og ég gladdist óumræðinlega og var full af þakklæti,  en um leið hugsaði ég hvað ég hefði óskað að ég hefði getað átt þessa stund með dóttur minni, að ganga saman út í lífið á ný. –    En það var ekki.
Nýlega ræddi ég við son minn um hvernig mér hefði liðið við að horfa upp á hann veikan, og upplifa vanmáttinn að geta ekkert gert,  en hann sagði að líklega hefðu veikindi hans  verið erfiðara fyrir okkur en hann.     Mér fannst þessi setning algjört „gull“ og segja svo margt – því eins og ég tók fram í upphafi pistilsins,  þá er það þessi gífurlegi vanmáttur – að horfa upp á okkar nánustu í veikindum – eða hverju það er sem lætur þeim líða illa,  sem lætur okkur líða illa.

Þegar við upplifum þennan vanmátt,  er engin bæn betri en æðruleysisbænin:
Guð gefi mér æðruleysi,
til að sætta mig við það sem ég fæ ekki breytt.
Kjark til að breyta því sem ég get breytt
og vit til að greina á milli.

Ég hef lært svo mikið af þessu öllu .. eftir dauða Evu leitaði ég að einhvers konar flotholti til að halda mér uppi svo ég sogaðist ekki algjörlega ofan í djúpa öldu sorgarinnar.   Ég fann fróun í því að skilja sorgina og skrifa um hana og skrifaði marga pistla.  Einn um þennan óhugsandi óbærileika.    Ekkert í þessu lífi hefur kennt mér meira en sorgin við að missa, en um leið hef ég farið að hugsa öðruvísi um það „að missa“  …

Ég hef komist að ýmsu;  t.d. að það að líða illa sjálfri hjálpar ekki mínum nánustu í þeirra vanlíðan.   Ég hef komist að því að ég verð að sætta mig við hið óásættanlega.    Sáttin er líklegasta eitt mikilvægasta sem við mannfólkið eigum.    Að ganga lífsgönguna í kærleika og gleði – þrátt fyrir ALLT er lykillinn minn.

Ég er ekki mátturinn og dýrðin.  Ég er vanmátturinn og dýrðin og það er allt í lagi.
Ég þarf ekki alltaf að GERA það er nóg að VERA.

Í dag þegar þetta er skrifað, er ég stödd í Danmörku –  og bý nú 400 metra frá börnunum hennar Evu.  Ísak, 15 ára sonur Evu kom til ömmu í gær og hjálpaði henni með að skrúfa saman grill sem hún fékk í innflutningsgjöf frá stórfjölskyldunni hér í Hornslet.

Þann 14. nóvember nk.  verð ég á Íslandi og í bjartsýniskasti bókaði ég stóran fyrirlestrarsal,  mig langar svo að deila með fólki að það er allt í lagi að vera vanmáttugur – en um leið að finna leiðir til að ganga í gleðinni – því lífið á að vera skemmtilegt.   Eva skildi okkur hin eftir með boðskap sem ég hef gert að mínum;  „Ég vil að börnin mín alist upp í gleði og jákvæðni“ ..    en auðvitað – því þannig var hún sjálf.

Ég set hér hlekk á fyrirlesturinn þann 14. nóvember nk.  þar sem ég deili mínum „Fimm háskólagráðum í lífsreynslu“ .. og já, við skulum hlæja saman,  því það er svo gott fyrir heilsuna.

SMELLIÐ HÉR 

Ég hef líka lært þetta:

we-are-all-in-this-together

 

 

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s