Ræða mín á kirkjudegi Sólheima 3. júlí 2016

Biðjum: Vertu Guð faðir faðir minn, í frelsarans Jesú nafni – hönd þín leiði mig út og inn svo allri synd ég hafni.

Ég man eftir atviki þegar ég var táningur, að við mamma vorum að ganga inn í Hallgrímskirkju.  Þá leit mamma á fótaburð minn og á að ég var berfætt í sandölum.   Mamma tók andköf og sagði: „Ætlar þú svona inn í kirkjuna“ .. en ég var fljót að svara og spurði móður mína á móti:  „var ekki Jesús berfættur í sandölum,  hann hlýtur að fyrirgefa mér“ .. og við hlógum báðar.

—

Í dag – sunnudaginn 3. Júlí 2016,   fögnum við því að 11 ár eru liðin síðan kirkjan okkar Sólheimakirkja var vígð. – Fyrsta skóflustunga að Sólheimakirkju var tekin 30. júní árið 2000 af frú Magneu Þorkelsdóttur og dr. Sigurbirni Einarssyni biskupi,  – en síðan var það sonur þeirra hr. Karl Sigurbjörnsson sem vígði kirkjuna  3. Júlí árið 2005.

Kirkjan er því ung – enn á „barnsaldri“ ef svo er hægt að segja um kirkju J

En hvað er kirkja?

KIRKJA sem hús,  samkomustaður sem er vígt til helgihalds og fólk kemur annað hvort eitt eða saman til að eiga samfélag með Guði og með hvert öðru. Þar eru vissulega haldnar afhelgaðar (secular) athafnir einnig, eins og tónleikar o.fl.

KIRKJA sem stofnun,  yfirstjórn kirkjunnar, biskup og þeir sem hafa völd innan stofnunarinnar.

KIRKJA sem samfélag, samfélag við Guð og samfélag fólks við fólk, leikmanna sem lærðra, með sömu eða svipuð lífsgildi og áherslur á trúarsviðinu, í tilfelli íslensku þjóðkirkjunnar er það kristni.

Kirkjan er þetta allt og líka þetta eitt.

Þetta er kannski ekkert ósvipað og með Sólheima.   Þegar við spyrjum,   hvað eru Sólheimar?

Sólheimar er safn húsa – heimila og fyrirtækja sem þjóna bæði íbúum og gestum.

Sólheimar er sjálfseignastofnun,  með fulltrúaráð og stjórn,  framkvæmdastjóra og alls konar starfsfólk – í mismunandi störfum, stórum sem smáum, en öll skipta þau máli.

Sólheimar er síðast og ekki síst samfélag fólks.

Alveg eins og kjarninn í kirkjunni er fólkið – þá er kjarninn í Sólheimum líka fólkið. –

Kirkjan á Sólheimum er mikilvægt hús, –  því þetta hús heldur vel utan um fólkið.   Það er í kirkjunni sem við komum saman á stundum gleði og við komum einnig saman á sorgarstundum.

Sólheimakirkja er  hús fyrir helgihald – bæði formlegt og óformlegt, – hér kemur fólk stundum og hugsar og finnur stað til að vera í ró og næði.   Kirkjan er frábært tónleikahús og heldur utan um menningarviðburði.   Kirkjan er staður þar sem slökkt er á símum og tölvum, og fólk tekur sér andrými – pásu – frá erlinum hið ytra.

Það er þakkarvert að hafa kirkju – sem einn af okkar elstu íbúum, eina og hann Árni,  getur ekið inn í á tryllitækinu  sínu heiman að frá sér og alla leið inn. Það þarf ekki um langan veg að fara, eða panta bíl,  alla veganna ekki meðan færð er góð.   Það eru ákveðin mannréttindi að fá að iðka trú sína í helgidómi, koma saman til að biðja, syngja – tala og hlusta.

Markmiðið er að taka á móti fagnaðarerindinu  að nýr dagur mun rísa, eins og Kristur reis.

Í vikunni sem leið  misstum við kæra vinkonu,  hana Þórnýju Jónsdóttur,  Vinkonu okkar með stóru Vaffi og þá gátum við íbúar og starfsfólk safnast saman í einlægri samverustund, og hvert og eitt okkar kveikt á ljósi – til minningar um hana. Þá fundum við samstöðuna, vináttuna og einlægleikann, í þessu friðarins húsi. Allt annað er lagt til hliðar, og öll urðum við sem eitt.

Kirkjan tekur á móti okkur þar sem við erum stödd, – í gleði og í sorg, alveg eins og lífið er.

Í Guðspjalli dagsins,  er Jesús að ræða við Pétur,  lærisvein sinn,  þar segir hann m.a. : og Þú ert Pétur, kletturinn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína, og máttur heljar mun ekki á henni sigrast“

Það er skemmtileg tilviljun og tilviljun ekki,  að einn aðalbaráttumaðurinn fyrir því að kirkja var byggð á Sólheimum heitir einmitt Pétur.  – En það er stjórnarformaður Sólheima,  Pétur Sveinbjarnarson og það er viðeigandi að þakka þér Pétur fyrir seigluna að koma kirkjunni á kortið hér á Sólheimum, og  vera sá klettur sem hún hefur að byggja á.

Nafnið Pétur – er á grísku Petros,  og þýðir Klettur.

Við höfum stundum sungið hér um heimska manninn sem byggði á sandi – og svo þann hyggna sem byggði á kletti.    Hvað gerðist fyrir húsið sem byggt var á sandi? –   Það féll,  þegar fór að rigna.   En hvað gerðist þegar hellirigndi á húsið sem byggt var á kletti?   Það stóð fast.

Það er því undirstaðan sem skiptir máli,  – grunnurinn skiptir í raun öllu máli fyrir húsið.   Kirkjan okkar á Sólheimum er byggð á kletti –  og kirkjan er eins og ég útskýrði hér í upphafi ekki bara hús,  hún er fólkið hún er samfélag.   Þið eruð kirkjan – við öll erum kirkjan.

Þökkum það að eiga kirkju – þar sem aðgengi er gott – og hægt er að eiga samverustundir,  í gleði og sorg.   Því það er svo mikið gott að vera saman.

Í Biblíunni kemur það fram að það er bæði Jesús og Pétur sem eru klettarnir í kirkjunni.  Svo erum það við, fólkið sem erum hinir lifandi steinar kirkjunnar – sem byggja hana.

Ég hóf þessa ræðu mína á því að segja frá atburði sem gerðist á mínum unglingsárum,  þegar ég fór berfætt í sandölum í kirkjuna. –  Þessi saga kom í huga mér þegar ég fór að hugsa um kirkjuna og kirkjudaginn og þegar ég fór að skilgreina kirkjuna.   Við erum blessunarlega laus við mikinn íburð í Sólheimakirkju,  – og það má alveg lýsa henni sem jarðbundinni.   Það er mikilvægt – alltaf – að muna eftir grunni kristinnar kirkju,  en það er að sjálfsögðu Jesús Kristur sjálfur – berfættur í sandölum!

J

Fögnum og verum glöð á þessum fagra degi – kirkjudegi – þar sem sólin hefur ákveðið að vera svo rausnarleg að skína á okkur öll,   jafnt réttláta sem rangláta.

Þegar að við mætum geislandi manneskja með opin/n faðm og bros, og jafnvel hrós, þá er fátt auðveldara en að þykja vænt um þessa manneskju, hrífast af henni og elska hana. –

Þegar að við mætum  manneskju,  sem  hreitir í okkur ónotum og steitir í okkur hnefanum,  þá er tilhneygingin að líka illa við þessa manneskju,  forðast hana og jafnvel fá óþol fyrir henni.  Ég segi nú ekki að hata hana, en samt eiga erfitt með að elska hana.

Sumt fólk kann illa að tjá sig.  Getur það hreinlega ekki.  Það getur verið fólk með fötlun, nú eða enga (viðurkennda) fötlun.

Það geta flestir látið sér þykja vænt um manneskjuna sem brosir við þeim,  en stóra áskorunin okkar er að láta okkur þykja vænt um þau sem steyta í okkur hnefa. 

Á stað þar sem unnið er með fólki með fötlun, t.d.eins og einhverfu, er ekki í boði orðræða eins og „Hann er óþolandi“ – „Hún er bara frek.“    Ef við sem eigum að teljast kunna mannleg samskipti mætum náunganum í sama gír,  þá erum við ekki að skilja þessa fötlun, eða eigum sjálf við einhverja samskiptafötlun að stríða.

Sumir hafa þann eina tjáningarmáta að öskra,  og það er ekki í boði að öskra til baka ….

En hvað um það, –  þessu varð ég bara að koma frá mér,  því það hafa ekki allir rödd og ég leyfi mér að tala fyrir þau sem þurfa skilning.  

Tungumálið okkar er gott og gilt, en stundum þarf að lesa á milli línanna.  Dæmi úr raunveruleikanum:  Maður kemur til mín og segir:  „Skammastu þín“ .. en vegna þess að ég þekki viðkomandi,  þá veit ég að hann er að biðja um athygli og tengingu og það sem hann er raunverulega að segja er: „Mig langar að tala við þig – en ég kann ekki að nálgast þig“…
Það þarf ekki fötlun – til þess að svona gerist.  Afi og amma sitja heima og sakna barnabarnanna sem koma allt of sjaldan í heimsókn.  Svo þegar þau koma,  segir afi: „Sjaldséðir hvítir hrafnar, það er mikið að þið munið eftir okkur aumingjunum“ ..   Það sem afi er í raun að segja: „Mikið er ég glaður að sjá ykkur,  og ég er þakklátur fyrir að þið komið.“    Barnabörnin hins vegar heyra bara það sem sagt er, og nenna ekki að heimsækja afa og ömmu því þau bara skammir fyrir að heimsækja þau sjaldan.   Þannig myndast vítahringur.   –   Það er alltaf einhver sem þarf að hafa kunnáttu eða getu tiil að sjá í gegnum orðin,  og sjá í gegnum líðan viðkomandi.

Eftir því sem við elskum meira, er auðveldara að umgangast fleiri.   Og eftir því sem við elskum meira verðum við sterkari og skilningsríkari.  

Að sjálfsögðu þarf að hafa þann varnagla á að það hefur engin/n rétt til að traðka yfir aðra manneskju,  –  en þegar við vitum hvað er á bak við.  Sérstaklega þegar t.d. er um einstakling með einhverfu að ræða,  þá verður mun auðveldara að skilja og þá gerist það líka að við förum að fá betra viðmót.   Það er mín reynla.

Orðið skilningur – er farið að renna saman við orðið kærleika í mínum orðabanka.  Svo það að vilja skilja náunga sinn, er líka að elska náunga sinn.   Að setja sig í spor annarra, og hvað það er á bak við orð hans og gjörðir.   Það er yfirleitt einhvers konar  sársauki á bak við vond orð eða vont viðmót.   

Prédikun í Sólheimakirkju á sjómannadaginn   2016

Guð gefi mér æðruleysi til að sætta mig við það sem ég fæ ekki breytt, kjark til að breyta því sem ég get breytt og vit til að greina þar á milli.

Það er ekki að ástæðulausu að ég hef prédikun mína í dag á bæninni um æðruleysið. –  En áður en ég held lengra – ætla ég að útskýra æðruleysið örlítið betur og einnig æðruleysisbænina, – en ég fór fyrst að tileinka mér hana af alvöru þegar ég var að starfa sem aðstoðarskólastóri í framhaldsskóla.

Heyrum aftur guðspjall dagsins:

„Nú fór Jesús í bátinn og lærisveinar hans fylgdu honum. Þá gerði svo mikið veður á vatninu að bylgjurnar gengu yfir bátinn. En Jesús svaf. Þeir fara til, vekja hann og segja: „Drottinn, bjarga okkur, við förumst.“

Hann sagði við þá: „Hví eruð þið hræddir, þið trúlitlir?“ Síðan reis hann upp, hastaði á vindinn og vatnið og varð stillilogn. Mennirnir undruðust og sögðu: „Hvílíkur maður er þetta? Jafnvel vindar og vatn hlýða honum.“

Haldið þið að vindar og vatn hafi í alvöru stöðvað,  eða getur verið að það hafi bara komið ákveðin ró og friður hið innra með lærisveinunum þannig að stormurinn hætti að hafa svona mikil áhrif? –  Kannski að Jesús hafi verið að kenna þeim að vera æðrulausir?

Æðruleysi er ekki frelsi frá storminum heldur friður í miðjum stormi.

Flestir þekkja enska orðið „Serenity“ – sem á íslensku er þýtt æðruleysi.

Orðið Serenity er ættað frá latneska orðinu serenus,  sem þýðir skýr eða heiður (himinn).  Ef skoðað er lengra þýðir það logn eða „án storms“.. Við erum í ró eða logni – þrátt fyrir að stormur geysi allt í kringum okkur.

Æðruleysishugtakið er mikið notað nú til dags, m.a. vegna margra 12 spora prógramma þar sem segja má að æðruleysisbænin sé helsta stuðningstækið.

Nærtækasta gríska orðið hvað „serenity“ varðar eða æðruleysi er γαλήνη (galene)  og er orðið sem Jesús notar einmitt þegar hann stendur í bátnum og hastar á vindinn og það lægir.  (Matt 8:26).

Það má túlka þannig að æðruleysi sé gjöf frá æðra mætti.  Því að stormar lífsins geta verið yfirþyrmandi og tekið af okkur öll völd.  Þess vegna þurfum við á æðruleysi að halda.

Við getum aðeins fundið æðruleysi fyrir okkur sjálf en ekki aðra,  á sama máta og við getum aðeins breytt okkur sjálfum en ekki öðrum.  Ef aðrir breytast vegna okkar gjörða er það vegna þess að þeir ákveða það eða velja.  Nú eða taka okkur sem fyrirmyndir.

„Ef þú vilt innri frið, leitastu við að breyta sjálfum/sjálfri þér, ekki öðru fólki.  Það er auðveldara að vernda iljar þínar með inniskóm, en að teppaleggja allan heiminn.“   (höf. óþekktur)

Breytingin á heiminum byrjar hjá okkur sjálfum.

Það felst æðruleysi í því að halda sig á eigin braut og vinna að eigin málefnum. Einbeita sér að sjálfum/sjálfri sér frekar en að vera upptekin í höfði eða lífi annarra.

Það er líka æðruleysi í því að gera sér grein fyrir að það er engin/n fullkomin/n og að sætta sig við ófullkomleika sinn og ekki gera of miklar kröfur til sín né annarra.

Gremja – sem sumir kalla „fórnarlambsreiði“ –  rænir okkur æðruleysi okkar.  Óraunhæfar væntingar til okkar sjálfra og annarra valda oft gremju.

Eitt af stóru leyndarmálum æðruleysisins er að kynnast manninum/ konunni sem Guð/lífið skapaði ÞIG til að vera.

Einfaldlega að verða það sem ÞÉR er ætlað að vera, ÞÚ sjálf/ur,  er dýrmæt uppspretta æðruleysis.

Æðruleysi er að gera ekki úlfalda úr mýflugu, hafa hugarró,  jafnaðargeð – vera róleg/ur í storminum. 

Og síðan en ekki síst er það að: Treysta.

Þetta var svolítið um æðruleysið og væntanlega erum við öll einhvers fróðari um það í dag.  Þennan fallega sjómannadag,  en dagurinn er eins og við vitum tileinkaður sjómönnum þessa lands.  Það er vakin athygli á sjómannsstarfi,  hetjudáðum sem unnar hafa verið á sjó og einnig er minnst þeirra sem hafa látist á sjó.  Á eftir syngjum við um Káta Karla á Kútter Haraldi, – og glaðar konurnar þeirra sem fögnuðu því að enginn þeirra dó,  en það hefur þótt ástæða til, í þessum annars fagnaðar-og gleðisöng að taka það sérstaklega fram að enginn hafi dáið,  því það var ekki og er ekki alltaf sjálfsagt að allir komi aftur og enginn deyi.  

 Æðruleysi er eitt af því sem sjómenn hafa þurft að tileinka sér,  það að vera ekki hræddir  í hvassviðri og stormi. 

 Og það voru og eru fleiri sem þurfa að tileinka sér æðruleysi, og það eru makar sjómanna,  fjölskylda og vinir.   „Hver einasta kerling hló“ ..   segir í textanum, –   og auðvitað verður hláturinn hærri og meiri þegar okkur finnst við hafa fengið heim þau sem hafa verið í háska.

„Kátir voru karlar …. og enginn þeirra dó, og hver einasta kerling hló“ – Konurnar hlóu því þær voru glaðar og þakklátar.  Svona er lífið, við verðum e.t.v. enn þakklátari og glaðari  þegar við þekkjum djúpar lægðir og storma lífsins, og höfum komist í gegnum þá.  E.t.v. endurheimt einhvern okkar náinn – eftir erfið veikindi.

Við munum syngja – hér á eftir um kátu karlana frá Akranesi og e.t.v. hugsum við aðeins öðruvísi um textann í þetta skiptið en við höfum gert hingað til  – og fáum harmonikkuleik undir. –

Hvað gerum við? –  Jú, Við fögnum lífinu, og þökkum það sem við höfum – og lítum ekki á það,  bara alls ekki,  sem sjálfsagðan hlut.

Þakkir, þakkir og aftur þakkir fyrir lífið!

—

Að setjast niður – eiga saman stund í tali og tónum – er eins og lognpollur í miðjum stormi.  Við fáum frí frá veraldlegu vafstri – og slökkvum á farsímunum 🙂 ..
Það er gott að eiga gefa sér stund, hvort sem það er í kyrrð heima fyrir með sjálfum sér, eða í kirkju.

„Í einræðisríki eru öll völd ríkisins í höndum eins manns eða lítils hóp manna, sem hafa fullt vald án þess að samfélagið sporni við.“  (Vísindavefurinn).

„The opposite of a democracy is an autocracy. A democracy is a government chosen by its citizens. An individual without the input of the country’s citizens governs an autocracy. Autocratic rulers make economic, social and political decisions without consent from the citizens“ ..

Andstæða lýðræðis er einræði.  Í lýðræðissamfélagi kjósa borgararnir (ríkis) stjórnina.  Í einræðisríki eru fjárhags, félags- og pólitískar ákvarðanir teknar án samþykkis borgaranna. –

Ég bý í ca.  100 manna þorpi, – sem er samsett af alls konar fólki, og þar af 42 einstaklingum með fötlun.

Stjórnarhættir í þessu þorpi eru þeir – að þar er fulltrúaráð, stjórn og svo framkvæmdastjóri.    Enginn íbúi  (utan framkvæmdastjórans)  er í stjórn eða fulltrúaráði,  né hefur kosningarétt. 

Ég leyfði mér að fara á fund hluta stjórnarmanna og kvarta undan meintu einræði feðganna (stjórnarformanns og framkvæmdastjóra)  í þorpinu okkar  og stjórnarháttum.

Ég hafði sýnt það dómgreindarleysi að ræða það upphátt og opinskátt að ég væri að fara á þennan fund, en hann átti að vera „leyndó“ – en ég er ekki góð að vinna í leyni – þó ég kunni svo sannarlega að halda þau trúnaðarmál sem mér er treyst fyrir, enda er það annars eðlis.   Ég er talskona gagnsæis og að hafa allt uppi á borðum og langar ekki í leyndarmál og lygar og þrífst illa í því.

Ég var því snögglega kölluð „inn á teppið“ – eftir að upp komst að ég hafði kvartað. Framkvæmdastjórinn hvíslaði því að mér á föstudagseftirmiðdegi  að ég væri boðuð á fund daginn eftir kl. 14:00 – með stjórnarformanni ásamt honum,  en vegna „fjölskyldutengsla“ sæti varaformaður stjórnar með.   Það tók mig smástund að „melta“ þetta fundarboð,  en ég fékk slæma tilfinningu og óskaði eftir því skriflega að ég fengi a.m.k. eina stjórnarkonu með mér á fundinn.  Var hreinlega hrædd við  vald karlanna.   Ég fékk það svar að ég væri boðuð á fundinn og ekki aðrir.   Ég sé eiginlega enn eftir að hafa mætt á þennan fund,  enda voru lokaskilaboð frá formanni að sonur hans réði í þorpinu og hann gæti meira að segja rekið mig!  Það átti væntanlega að vera húmor,  en mér fannst það ekki fyndið, enda svaraði ég því til baka að ég gæti líka sagt upp störfum.

(Ég var ekki rekin og sagði ekki upp, en  mér var réttur tímabundinn ráðningarsamningur til 30. júní með endurskoðunarmöguleikum í síðasta lagi 15. júní – ég var komin á reynslutíma? .. en það var varla það sem haft var í huga þegar að arkað var til biskups til að biðja um vígslu mína).

Á fundinum sagði ég m.a.  við stjórnarformann,  – sem hefur verið við „völd“ í tugi ára,  um að það vantaði lýðræði í þorpið okkar. –  Var ég þá beðin um dæmi um skort á lýðræði á svæðinu, og nefndi þá til sögunnar að ef að kosið væri um dýrahald á svæðinu,  þá myndi það örugglega verða ofan á, en þá voru fyrstu rök frá formanninum:  „En þetta er Eco-village“ ..
Ég benti þá viðstöddum, sem voru áðurnefndur stjórnarformaður, sonur hans framkvæmdastjórinn og svo varaformaður stjórnar á,  að þorpið væri stofnað af konu sem hefði haft dálæti á dýrum,  og það væri varla sú mynd sem til væri af henni sem hún væri ekki með hund eða kött – eða bæði fyrir framan sig.  Það lægi því í rótum hugmyndafræði Sólheima að leyfa dýrahald og kannski trompaði það þá staðreynd að við byggjum í Eco-village.

Eftir á frétti ég af ungri konu  (einhvers konar míní-Sesselju)  – íbúa á Sólheimum sem hafði lagt leið sína á skrifstofu framkvæmdastjóra til að óska eftir að fá að halda hund.  Tilgangurinn væri m.a. að leyfa íbúum þorpsins að njóta,  en það er löngu sannað að hundar hafa þerapískt gildi fyrir t.d. einhverfa.   Það er ekki verið að tala um dýrahald án skilyrða og reglugerða.  Bara svona eins og gengur og gerist í manneskjulegu og dýravinsamlegu samfélagi.

Unga konan fékk neitun.

Hver ræður í þessu þorpi?  Er lýðræði – er einræði?

—

Nei – þetta er „Eco – village“ .. svaraði formaðurinn.

Starfsfólk þorpsins  – bæði þeir sem þar búa fast og þeir sem búa bara aðra hvora viku voru kallaðir á fínan starfsdag   og fólk beðið um að segja álit sitt á hugmyndum sem búið var að leggja fram af framkvæmdastjóra, – ekki beint grasrótarvinna – því þetta var álit á fyrirframgefnum hugmyndum um þorpið þegar það yrði 100 ára. –   En virðingarvert að þorpsbúar fengju að taka þátt í þessu.   Síðan bættist við í janúar að fólkið með fötlun sagði sitt álit.  Við þessi álit bættust við ýmsar athugasemdir um gildi,  og óskir um breytingar í þorpinu okkar.

Stígamót höfðu komið með góða kynningu á Sólheima og kynnt þar slagorðið „Ekkert um okkur án okkar“ – sem vakti marga til umhugsunar. – 

Niðurstöðum var safnað saman af hópstjórum.   Fengu þorpsbúar rödd? –   Væri nú tekið tillit til þess að þeir óskuðu eftir meiri jöfnuði og lýðræði – og líka að fá leyfi til dýrahalds, svo haldið sé áfram með það? –
Niðurstöðurnar láu í saltpækli í drykklangan tíma,  en svo kom vorið og þá var blásið til fundar með starfsfólki  (ekki er enn búið að kynna niðurstöður fyrir fólkinu með fötlun þegar þetta er skrifað). –  Búið var að útbúa hefti – með einhvers konur niðurstöðum og kynningu.

Mín spurði hver hefði tekið þessar niðurstöður saman,  því ég saknaði svo margs sem kom fram á fundinum,  eins og t.d. að framtíðarsýn fæli í sér að gera samfélagið meira lýðræðislegt og unnið yrði í þeirri ósk sem kom fram að leyfa gæludýr. –  Það hafði komið fram í öllum hópunum,  en ekkert um það í plagginu. – Og svo var heldur ekkert um hugmyndina sem hafði komið fram að í fulltrúaráði/stjórn sætu íbúar – og þar a.m.k. einn íbúi með fötlun (með slagorðið í huga;  „Ekkert um okkar án okkar“).    Jú,  þetta var samantekt framkvæmdastjóra.  Handvalið af honum einum  inn í glansútgáfu sem vantaði í kjarnann.  Auðvitað var margt gott í útgáfunni,  en enn og aftur vantaði lýðræðið.

Ég hef ekki töluna á þeim árum sem stjórnarformaður hefur verið við völd í þorpinu, – en það eru tugir ára og hann er búinn að gera marga góða hluti fyrir þorpið,  það er óþarfi að sleppa að minnast á það,  en svo ég vitni í Guðna forsetaframbjóðanda þá sagði hann  „það er þroskamerki í lýðræðissamfélagi að enginn sé ómissandi“ ..  – og hvaða óþroski er það þá í þorpinu okkar að sami stjórnarformaður sitji og sitji og sitji?-    Eða erum við ekki í lýðræðissamfélagi?

Það er mikil óánægja hjá þorpsbúum  (óánægja er reyndar vægt til orða tekið).  Það er líka ótti hjá þorpsbúum – að ef þeir mótmæli yfirvaldinu eða gagnrýni stjórnarhætti verði þeir látnir fara.  Þess vegna fara margir sjálfviljugir – taka ekki þátt í þessu lengur.  Það veltast margir inn í þorpið og út aftur  (það kallast víst starfsmannavelta).    Þeir eru líka sakaðir um neikvæðni  ef þeir eru raunsæir – og fólk missir sjálfstraust – þegar valdeflinguna skortir.

Ég var sjálf búin að senda afsökunarbréf fyrir tilveru minni í þorpinu,  ég náði ekki utan um verkefnin mín og var komin með síþreytu  (að ég hélt) en uppgötvaði þegar ég fór í sumarleyfi að ég var bara „menguð“ af leiðindum og vanlíðan yfir því að lifa í ólýðræðislegu samfélagi.   –  Auðvitað eru þorpsbúar sumir hverjir með slatta af neikvæðni (eða kannski raunsæi?)  og eftir höfðinu dansa limirnir og þeir hreinlega þrá að lýðræði sé ástundað – gagnsæi og samvinna,  en ekki þessa stjórnun að  ofan og allt um kring.   Þeir hætta ekki að „röfla“  fyrr en eitthvað breytist.  Það þarf að breyta. 

Stjórnunin er að ofan og utan.  Og allt skal líta vel út og það hefur að miklu leyti tekist að láta „heiminn“ halda að þorpið sé einhvers konar paradís á jörðu, og þar gangi allir um í syngjandi hamingjuhalarófu.   En það er eins og á heimili alkóhólistans – það getur allt litið svo fjarska vel út,  allt pússað og fínt og þar hefur hin meðvirka húsmóðir lagt dag og nótt við að passa upp á að „allt sé í lagi“ – og enginn „fatti“ að kallinn hafi verið á fylleríi.  Á meðan allt lítur vel út – á yfirborðinu –  þá getur varla verið neitt að? –

Hvað skyldi Sesselja segja – ef hún hefði rödd? –

Ég held að ég hafi heyrt rangt þegar að stjórnarformaður svaraði mér: „En þetta er Eco-village“ og hann hafi sagt „En þetta er Ego-village“ ..

Ég veit að ég er ekki svo einstök eða sérstök að ég hugsi allt öðru vísi en annað fólk.  Ég tala kannski meira upphátt um það en margur, og sumum þykir það jafnvel óþægilegt að ég skuli vera að tala um hluti sem eru hreinlega óþægilegir. –

Ég var alin upp við það að þrífa allt vel áður en ég færi í ferðalag, og sérstaklega til útlanda.  Ég minnist þess að ég var ung móðir, og þurfti að koma grislingum í pössun og maðurinn minn þáverandi var staddur erlendis í vinnu og ég ætlaði til hans. –  Flugið var ca. sjö um morgunininn og til að orðlengja þetta ekki meira, þá bara fór ég ekkert að sofa um nóttina því ég var að skúra þangað til ég fór af stað í flugvélina. –

Auðvitað var þetta gert – því að það er gott að koma heim í hreint hús, en undir niðri var svona hugsunin að maður vildi ekki láta neinn koma að óhreinu húsi ef svo bæri við að maður myndi sko bara deyja! –    Þetta hljómar eins og argasti hégómi, en ég veit – eins og ég sagði í upphafi að ég er ekki sú eina sem hugsa svona.

Nú er ég að fara í frí – enn og aftur, og þá er gengið vel frá húsinu, en ég viðurkenni að ég mun ekki skúra út í öll horn í þetta skiptið.

Það er eitthvað við flugferðir, – að þó ég sé ekki flughrædd – þá fer ég alltaf að íhuga eilífðina og hugsa „hvað ef?“ …   ég verð bara að viðurkenna að ég hugsa það oftar í flugvél en bíl, þó mér sé sagt að bíllinn sé öruggari. –

Svo er annað sem ég hugsa um áður en ég fer í ferðalög – það er að kveðja í friði og sátt – sérstaklega mín nánustu.   En í raun er það ekkert spurning um að vera í friði og sátt bara fyrir ferðalög, því enginn veit sinn vitjunartíma – og fólk er bráðkvatt.  Það er því góður siður að lifa í sátt og samlyndi, – svona ef maður skyldi fara snögglega.

Það er samt eitt sem allir mega vita.  Margir halda að það sé of seint að sættast við einhvern sem er dáinn –  nú eða bara rabba við viðkomandi.   Það er aldrei of seint.   Við sem erum í líkamlega forminu erum með rödd sem heyrist,  og þau sem eru ekki í líkamlega forminu heyra þessa rödd.  Svo – ef við eigum eitthvað ósagt við þau sem eru farin þá er bara að setjast niður í góðu tómi og tala út. –  Segja viðkomandi allt það sem við vildum sagt hafa. –   Það heyrist.  Ég bara veit það!

Ég heyri reyndar stundum líka í henni dóttur minni – og núna fór hún að hljæja og sagði „haha mamma góð!“ ..  og svo sé ég brosið hennar.   Þessi rödd lifir með mér og brosið hennar lifir með mér.  –

Það er á markmiðalistanum mínum að minnka við mig dót – og losa mig við alla þessa bókakassa!! …  En í fyrrasumar fékk ég svo svakalegt gallsteinakast sem ég (og nágrannar mínir líka)  héldu að væri hjartaáfall og þá fór ég að hugsa um andsk… bókakassana,  af hverju ég væri ekki búin að koma þeim til einhverra sem vildu þiggja,  nú eða í Góða Hirðinn?    Ég er ekki búin að því enn.

En svona „just in case“ –  þá ef ég dey,  þá er ég sátt við Guð og menn.  Finnst ég hafa gert alveg þúsund góða hluti – eða meira.   En samt er þetta líf ekki til þess gert að „gera“  heldur bara að vera.    Ég ætla að æfa mig í seinni hlutanum að vera algjörlega ÉG  og ég er þannig að ég hef gaman af því að segja frá og ræða hlutina opinskátt.   Það er mér svooo mikilvægt að vera ég,  að ef mér er settur stóllinn fyrir dyrnar – þá veikist ég.  Ég legg mig við að vera ég,  og ég treysti því að þú gerir hið sama? ..

Við erum öll eins og við erum, hvernig eigum við að vera eitthvað annað?

Ást og Friður  til allra sem vilja þiggja,  – og ég verð örugglega allra kerlinga elst  ❤ 

Þröngir skór og támjóir – „control top“ sokkabuxur, – nú eða korselett eins og tiðkaðist hér áður og reyrðir fætur í Kína. –  Allt er þetta dæmi um klæðnað sem þrengir að líkamanum. –

En það er svo áhugavert að bera saman þetta líkamlega og andlega.  Alveg eins og við berum saman líkamlegt og andlegt ofbeldi.

Hvað væri þá það sem þrengdi að okkur, ef við færum að tala um huglæga hluti? –  Við getum fengið alls konar blöðrur á fæturnar og sár ef við göngum í þröngum skóm.  Hvað gerist ef að þrengir að okkur á huglægan máta?

Þegar við klæðumst þröngum fötum erum við að reyna að breyta okkur, – fela magann, minnka fætur eða hvað það nú er.   Um leið og við losum „höftin“ kemur auðvitað líkaminn í ljós, nákvæmlega eins og hann er.  Með bumbu og alles.   Þetta erum við! ..

Þegar við erum að „íklæðast“ ósýnilegum fatnaði eða skóm sem þrengir að því hver við erum – svona huglægt – þá þýðir það að við erum að fela hver við erum og skoðanir okkar.  Við förum í þessi föt því við viljum þóknast og geðjast öðrum og höldum jafnvel að svona eigum við að vera.  Við hegðum okkur á ákveðinn hátt sem er jafnvel gagnstætt gildum okkar og siðgæði.  Það gengur svo langt að það getur orðið eins og spennitreyja. –

Systur öskubusku tóku af sér tá annars vegar og hæl hins vegar til að passa í hinn fíngerða skó sem prinsessu hæfði. –  En fórnarkostnaðurinn var ansi mikill.

Þessi pistill er til umhugsunar um hvort við erum að höggva af okkur tá eða hæl til að passa í eitthvað mót eða hlutverk sem vænst er af okkur, eða við teljum okkur þurfa að uppfylla.   Það er sársaukafullt.

Svoleiðis er það í raun  – þegar við skömmumst okkur fyrir að vera við sjálf eða höfum ekki hugrekki til að vera við sjálf,  en förum í þóknunargírinn.

Það erum bara við sem ákveðum hverju og hvernig við klæðumst og hversu miklu við viljum fórna fyrir það að „líta vel út“ –  í tvennum skilningi.   Ef við upplifum að við séum í spennitreyju – þá þurfum við að biðja um hjálp til að losna við hana.

Hugsum þetta saman.  ❤  ..

Elsku meðbræður og systur .. ég held að áhrifin af yfirlýsingu Ólafs Ragnars að sitja áfram séu ekki bundin við forsetaembættið. Hún er bara svo sterk yfirlýsing um að ekkert sé að breytast. 

Vinsældir Pírata í skoðanakönnunum þýða ekki endilega að allir vilji Birgittu Jónsdóttur í forystu, – það getur þýtt að fólk þráir breytingu.

Það er ójöfnuður á Íslandi, það er þrengt að heilbrigðiskerfi og skólum, öldruðum og öryrkjum. Samt er fullt af fólki að glíma við lúxusvandamál eins og hvar eigi að geyma milljarðana sína. – Eðlilegt? – Nei. Gamlir karlar í jakkafötum eru við stjórn og svona er þetta með þeirra stjórn. „Sorry“ .. það eru auðvitað margir gamlir karlar í jakkafötum alveg ágætir, en þeir eru táknmynd fyrir það sem var og það ástand sem varir. –

Þetta er svarið:

„Ég hef ákveðið að vera hamingjusöm/hamingjusamur vegna þess að það er gott fyrir heilsu mína“ … 

Margir af minni kynslóð – yngri og eldri eflaust líka muna væntanlega eftir leiknum þar sem við svöruðum öllum spurningum með:   „buxurnar hans afa“ .. og það mátti ekki hlæja og ekki brosa,  því þá vorum við úr leik. –

Dæmi:
Í hverju fórstu í leikhúsið?    „buxunum hans afa“ ..

Hvað finnst þér fallegast í heiminum?:  „buxurnar hans afa“ …

—

Margt sem við gerum – og ákveðum er þess eðlis að við fáum spurningar – „af hverju gerðir þú þetta?“    „Af hverju hættir þú í þessu sambandi?“ ..  „Af hverju fluttir þú?“ ..  „Af hverju þetta og af hverju hitt?“ …    Þessar spurningar geta hljómað sárasaklausar og eðlilegar,   en það er nú samt þannig að þessar spurningar geta virkað á fólk – sem hindrunarsteinar í því að gera það sem hjarta þess býður þeim að gera.

Það er þessi stóra hugsun „Hvað segir fólk?“ .. og þá „Hvað spyr fólk?“ ..  og þá í framhaldinu –  þarf fólk virkilega að útskýra allt fyrir öðru fólki? –     Jú, einhver náinn (þá mjög náinn)  á eflaust heimtingu á útskýringum,  sérstaklega ef gjörningurinn bitnar á þeim,  en í raun þarf hver og einn að huga að sínum gjörðum.

Það er mjög gott að hafa á takteinum svör eins og  „Ég er að hámarka hamingju mína“ og/eða –  „Ég tel að þetta sé gott fyrir heilsu mína“ …

Þegar maður nokkur  var spurður út í það hvers vegna hann drykki ekki áfengi, – þá lagði hann lófann í hjartastað og sagði:   „Vegna hjartans“ …  og fólk leit á það sem nægilega útskýringu og áleit að hann hefði s.s. fengið einhvers konar viðvörun og væri jafnvel hjartveikur.

Hann var að fylgja hjarta sínu. – Hjartað hafði sagt honum að áfengi væri ekki gott fyrir hann.

Þegar við fylgjum hjartanu, er ekki alltaf víst að allir „hinir“ skilji okkar hjarta eða ástæður,  en þeir lifa ekki þínu lífi, hafa ekki gengið í gegnum þínar aðstæður eða upplifað þínar upplifanir –  og eru ekki að fylgja þínu hjarta,  en vonandi sínu eigin. –  Og iðulega er fólk nú oft að spyrja óviðeigandi spurninga – og bara af forvitni.  Hvað kemur fólki til dæmis við – hvort að einhver ákveður að sleppa að neyta áfenigs? ..

það er alveg nóg ástæða til að breyta í sínu lífi –  og svara bara öllum óþægilegu og krefjandi spurningum fólks með:

„Það er hjartað?“ ..   eða „Ég er að hámarka hamingju mína …“  … og í þessu tilfelli má bæði brosa og hlæja.og svarið er ekki út í hött – eins og „buxurnar hans afa“ ..

„Menn færðu börn til hans, að hann snerti þau, en lærisveinarnir átöldu þá. Þegar Jesús sá það, sárnaði honum, og hann mælti við þá: Leyfið börnunum að koma til mín, varnið þeim eigi, því að slíkra er Guðs ríki. Sannlega segi ég yður: Hver sem tekur ekki við Guðs ríki eins og barn, mun aldrei inn í það koma. Og hann tók þau sér í faðm, lagði hendur yfir þau og blessaði þau.” – Mk. 10. 13-16

Þessi texti hefur ítrekað komið upp í huga mér undanfarinn sólarhring,  þegar fjölgaði barnsmyndum á facebook.   –   Um er að ræða átak í sambandi við barnamenningarhátið. En sama hver forsendan er,  það eru áhrifin sem mig langar að gera hér að umtalsefni.   Áhrifin sem þessar fallegu myndir af alls konar fólki – hafa.

Öll höfum við verið börn,  og haft eðli barna.  Börn fæðast ekki bæld, heldur fæðast þau opin – berskjölduð og viðkvæm.  Það er ekki fyrr en við hefjum „innrætingu“ og förum að kenna þeim bæði leynt og ljóst, með okkar hegðun og í orðum hvernig þau eigi að vera og hvernig þau eigi EKKI að vera.

Ef við hefðum það nú í huga, í hvert skipti sem við ræðum við einhven – að einu sinni var þessi einstaklingur barn – sem horfði með stórum augum á heiminn, og var bara kominn til að vera,  og kannski ekki svona mikið til að gera.   Einhvern veginn hefur heimurinn þróast í það að við förum að líta á það sem við gerum að aðalatriði og það sem við erum að aukaatriði.  Verðmætamatið brenglast, –  og við förum að verðmeta mannslíf eftir alls konar formúlum sem hafa ekkert að gera með mannslíf.

Sá sem á meira á bankabókinni er orðinn verðmætari en sá sem á minna.  Sá sem hefur náð hærri einkunn í skóla er verðmætari – eða sá sem hefur hærri status.  Samt er það augljóst að allt fólk er jafn verðmætt.

Öll börn eru verðmæt við fæðingu,  og það verðmat fellur aldrei úr gildi.

Ég er þakkát fyrir þessa barnamyndabylgju, – og hef fundið fyrir einhverju góðu í hjartanu á meðan.  Vona að það haldist sem lengst og löngu eftir að við erum búin að setja inn „fullorðinsmyndir“  aftur –  munum eftir hvað við vorum yndisleg og hvað við ERUM yndisleg … alltaf.

Hér er ein ung og ein „gömul“ ..  en báðar með barnshjarta …

Ég er mikil talskona þess að lifa lífinu lifandi.  –  Til þess þarf ég og við öll að hafa þokkalega heilsu,  eins og kostur er.

Við þurfum að bera ákveðna ábyrgð á okkar heilsu, – öll.

Gott heilbrigðiskerfi er líka grundvallandi fyrir góða heilsu,  – að hægt sé að treysta ákveðnu utanumhaldi og eftirliti þegar á reynir – og þegar við viljum viðhalda góðri heilsu.

Hér ætla ég sérstaklega að ræða um krabbameinseftirlit.   

Engin/n sem greinst hefur með krabbamein vill þurfa að hafa áhyggjur að hann eða hún gleymist í kerfinu eða verði sett/ur út í kuldann.   Það eru til ákveðnar reglur, eða viðmið sem farið er eftir,  eða réttara sagt á að fara eftir þegar kemur að eftirliti með krabbameinssjúklingum.

Mitt krabbamein er kallað sortumein eða melanoma.  Það flokkast sem húðkrabbamein,  en það getur – eins og annað krabbamein borist í eitla og önnur líffæri.   Sortumein er mjög „óútreiknanlegt“  krabbamein.

Því fékk ég því miður að kynnast – en mitt byrjaði sem sakleysislegur fæðingablettur á öxl sem var fjarlægður 2008, – og ég fór aldrei í skanna eða neitt dýpra eftirlit eftir að hann var fjarlægður  því það átti ekki að þurfa.   Ég fór aðeins í húðtékk.

Það kom því bæði mér og læknum á óvart – þegar að ég greindist með sortumein í eitlum í desember 2014. –  en þá fann ég reyndar sjálf fyrir bólgnum eitlum.     Ég fór í ástungu – skanna – viðtöl – jáeindaskanna til Danmerkur – aðgerð þar sem eitlarnir voru fjarlægðir og svo í 25 skipti í geisla,  til að reyna að hindra frekari útbreiðslu. –   Eftir geislameðferð fór ég í skanna,  og sem betur fer reyndist allt neikvætt.  (Þegar reynist neikvætt þegar kemur úr skanna er það s.s. jákvætt fyrir sjúklinginn  🙂  eða þýðir að ekkert mein finnst).

Þetta gekk s.s. allt stórslysalaust,  en vissulega lenti ég í ýmsum töfum vegna verkfalla og fleiri atriða sem skipta ekki máli hér.    Ég fór s.s. síðast í skanna um miðjan september – skv. hefðbundnu eftirliti.

Svo fara málin að vandast.   Í stað þess að krabbameinsdeildin kalli mann inn til eftirlits,  þá þarf sjúklingur að fylgjast með sínu eftirliti og biðja um það sjálfur  (það er mín reynsla).   Ég hafði samband við krabbameinsdeild – en var vísað á húðlækni    Ég komst loksins að hjá húðlækninum mínum sem er sérfræðingur hvað sortuæxli varðar,  sl. föstudag,   – hann tók af skarið – þó hann sé á einkastofu og pantaði fyrir mig segulómun á heila  og síðan tölvusneiðmynd af svæðinu frá hálsi og niður.    Ég er enn að bíða eftir að vera kölluð inn og það eru komnir sjö mánuðir frá síðasta tékki.    Skv. bókinni eru þetta 3-6 mánuðir,  og skv. fólki  sem ég hef rætt við í grúppu á facebook,  sem heitir „Melanoma connections“  eru allir sem eru með sortuæxli á 3. stigi í alls konar tékki  a.m.k. á 6 mánaða fresti og flestir á 3 mánaða.    Þeir þurfa ekki að „grátbiðja“ um það.

Í Danmörku er það þannig – a.m.k. á Rigshospitalet í Kaupmannahöfn,   að þegar sjúklingur er búinn að fá niðurstöðu úr síðustu rannsókn fær hann bókaðan tíma í þá næstu og þarf ekki að hafa áhyggjur  (ofan á aðrar áhyggjur)  að hann gleymist eða sé settur út i kuldann.

Vegna þess að ég fór að tjá mig um þetta á netinu,  – fékk ég sögur fólks sem var að lenda í svipuðum pakka og ég.  – Eitt var svo alvarlegt að konan fór í tékk og krabbameinið, en það var einmitt líka sortuæxli,  hafði komið aftur og þá meira en áður,   og þá var hún spurð:  „Af hverju komstu ekki fyrr?“ ..  Átti hún að ráða því???    Þessi kona og önnur sögðu mér frá því hvernig eftirliti með sortumeini var háttað á árum áður, og það var mun betra og skilvirkara. – Okkur hefur s.s. farið aftur.     Af hverju er ekki almennilegt kerfi á Íslandi  árið 2016 – og hvað eru stjórnvöld í velferðarríkinu Íslandi að hugsa? –   Hvar er skjólið utan um sjúklingana – ekki er það í Tortóla.   –   Þetta er svo mikil skömm,  og þetta kostar alveg hellings vanlíðan og óvissu, sem er algjörlega óþörf.

Við sem erum með krabbameinsgreiningu – viljum ekkert endilega vera að muna eftir því á hverjum degi.   En ef við þurfum að vera að berjast fyrir eftirliti og að fylgst sé með okkur,  þá erum við þvinguð til þess.

Ein þeirra sem hafði samband, – vissi að ég var að hafa hátt – og hún sagðist ekki kunna það né geta,  en var þakklát fyrir það að einhver gerði það.  Hversu margir eru þarna heima og bara bíða milli vonar og ótta að „kerfið“ muni eftir þeim,  eða verða þau bara skömmuð –  „Af hverju komstu ekki fyrr?“ ..

Jú við berum ábyrgð – en það er fáránlegt að við þurfum að standa í ímyndaðri röð fyrir utan krabbameinsdeild Landspítalans eins og fyrir utan skemmtistað – jafnvel með VIP kort – til að fá að komast í  „eðlilegt“ eftirlit.

Forgangsröðunin er fáránleg –  lögum þetta – ekki seinna en NÚNA! ..

Hjálpið okkur að lifa lífinu lifandi – það vilja allir.  Það er hundleiðinlegt að þurfa að hanga í röðinni og berja á dyrnar!!! ..  og þá að berjast fyrir eigin lífi,  vegna þess að það vita allir að eftirlit er til þess að greina fyrr ef að eitthvað er að taka sig upp aftur.  Því miður koma sumir of seint,  og það er ekki þeim að kenna.

Tek undir orð Kára Stefánssonar:  „Þjóðin á skilið mun betra heilbrigðiskerfi“ .. 

Þessari grein má deila sem víðast og best ef hún kemst til ráðamanna.   Þetta er ekki læknunum eða hjúkrunarfólki að kenna, þau eru upptekin – alveg yfir  haus í vinnu og álagi  – þetta er röng forgangsröðun stjórnenda og heilbirgðisyfirvalda, alveg  kolröng.

Hjálpumst að ..