Greinasafn fyrir flokkinn: Fjölskylda

Eftirsjá á dánarbeði …..

Birt þann af
Svara

Þessi frásögn hefur víða farið – enda mikilvæg lexía okkur öllum.

Áströlsk kona, Bronnie Ware hefur nú skrifað bók um eftirsjá fólks á dánarbeði en hún hefur undanfarin ár unnið við að hjúkra deyjandi fólki. Hún hefur rætt við sjúklingana um hvað þeir sjá mest eftir í lífinu og skrifað bók um fimm algengustu atriðin sem fólk nefnir.

Hvað er annars EFTIRSJÁ? –  Það liggur í orðanna hljóðan að það er að sjá eftir einhverju,  hafa ekki sagt JÁ  þegar við hefðum átt að segja já og kannski ekki sagt NEI þegar við hefðum átt að segja nei. –   Til þess þarf hugrekki,  vegna þess að stundum þýðir það að yfirgefa öryggisfarveginn sinn – sem er sá farvegur sem við þekkjum, jafnvel þó það vegur  sem okkur finnst ekki gott að þræða, – og í því felst  stíga yfir landamæri sem við höfum e.t.v. ekki prófað áður. –  Að gera eitthvað nýtt – án öryggisnets og að vita hvernig það fer – jafnvel að stíga út í óttann! –

Eftirfarandi tilvitnun er höfð eftir Mark Twain:

Twenty years from now you will be more disappointed by the things that you didn’t do than by the ones you did so. So throw off the bowlines. Sail away from the safe harbor. Catch the trade winds in your sails. Explore. Dream. Discover.

Fimm algengustu atriðin sem fólk sér eftir

1. Ég vildi að ég hefði haft hugrekki til að vera trú sjálfri eða sjálfum mér en ekki því sem aðrir væntu af mér.

(stundum förum við líka inní hausinn á öðrum og höldum að aðrir vænti einhvers sem þeir eru í raun ekkert að vænta).
2. Ég vildi að ég hefði ekki unnið svona mikið.
Karlmennirnir í hópnum iðrast þess sérstaklega að hafa misst af uppvexti barna sinna en fleiri konur í hópnum voru heimavinnandi  og sáu ekki eftir þessu í sama mæli.

(Við þurfum að skoða forsendur þess að við séum að vinna mikið, – er það bara til að hafa í okkur og á, eða er það vegna hluta (dauðra hluta) sem við bara verðum að eignast?  Er það vegna gjafa fyrir aðra sem við teljum okkur þurfa að gefa? – Það má nefna það að það besta sem við gefum börnum er tími og samvera, – það langbesta reyndar). –
3. Ég vildi að ég hefði haft kjark til að tala um tilfinningar mínar.
Margir segjast hafa byrgt inni tilfinningar sínar til að forðast átök og uppskorið biturð sem gekk yfir heilsuna.

(Flestir sitja uppi með einhvers sársauka, ótta eða skömm, og það getur virkað eins og eitur fyrir líkamann. –  Við getum sleppt því að yrða tilfinningar okkar upphátt og við getum flúið þær, en það þýðir að við förum þá í staðinn í afneitun eða fíkn. – Tilfinningar sem ekki eru viðurkenndar og leyft að koma fram verða bældar og koma sér fyrir eins og tilfinningahnútur innra með þér, – nokkurs konar æxli. – Þetta æxli minnkar við tjáningu. – Þess vegna m.a. er svo mikilvægt að tala um tilfinningar, losa sig við leyndarmál sem er þungt að bera og við erum stundum að bera fyrir þá sem hafa beitt okkur ofbeldi). –
4. Ég vildi að ég hefði haldið sambandi við vini mína
Allir sakna vina sinna þegar þeir liggja fyrir dauðanum, segir hjúkrunarfræðingurinn.

(Við erum líka býsna gjörn á að bíða eftir því að vinir okkar hafi samband við okkur, ef allir hugsa svoleiðis hefur enginn samband við neinn! )
5. Ég vildi að ég hefði leyft mér meiri hamingju.
Flestir líta á hamingjuna sem val þegar þeir eru á grafarbakkanum. Óttinn við breytingar og sókn í þægindi hefur valdið því að margir þorðu ekki að grípa tækifærin þegar þau gáfust og breyta lífi sínu til hins betra.

(Hamingjan er ákvörðun, – eins og fram kemur í pistlinum sem ég skrifaði á unan,  heldur þú á lyklinum að eigin hamingju, – hann fæst ekki útí bæ í BYKO eða í annarri manneskju, við getum ekki bara staðið og beðið eftir að hamingjan detti í fangið okkar í formi annars fólks,  hamingjan er sjálfsköpuð). –

Hugrekki og hamingja fylgjast að …. það að lifa af heilu hjarta (skv. Brené Brown) er að hafa hugrekki til að fylgja sínum vegi, vera maður sjálfur – vera náttúruleg – eðlileg – orginal …

Það er að vera til … á meðan við erum til

Ég skrifaði nýlega pistil um það hvernig mér leið í heimsókn hjá mömmu á Droplaugarstöðum, þar sem fólkið er í raun komið á biðstofu ..  og ég ákvað að taka það sem hvatningu fyrir mig, sem hef val,  val um það hvort ég álíti lífið biðstofu dauðans,  eða hvort ég er enn stödd í hringiðu lífsins og fjörsins …

Ég komst að því að ég hef val … og þú hefur val –

Guð minn almáttugur! ..

Birt þann af
Svara

Fyrirsögnin er algeng upphrópun, – yfirleitt þegar eitthvað alvarlegt hefur gerst eða hneykslanlegt jafnvel – og hefur sjaldnast eitthvað með Guð að gera, eða kannski allt með Guð að gera? –  Gaman að Eckhart Tolle sem hefur sagt að hugtakið Guð sé ónýtt,  en í raun sé allt hans spjall, spjall um Guð. –

En ég skil vel við hvað hann á – og ég held við vitum það öll og á Guði eru til álíka margar skilgreiningar og mennirnir eru margir og það talar hver og ein/n út frá sinni guðsmynd. –

Það er því rétt að ég taki hér fram að ég tala út frá minni guðsmynd, ekki fyrirframgefinni af reiðum Guð eða Guð dómhörku. –  Guðsmynd mín byggist á Guði  kærleika og samhygðar,  „Guð í alheimsgeimi og Guð í sjálfri mér“ – sbr. ljóð Steingrímst Thorsteinsson, en að sjálfsögðu er þar aðeins um einn Guð að ræða en ekki tvo. –

Það eru margir sem velt hafa fyrir sér almætti Guðs, – af hverju deyja og veikjast börn ef Guð er almáttugur, af hverju er svona mikil sorg og af hverju svona mikið óréttlæti? –

Auðvitað hef ég líka velt þessu fyrir mér eins og margir aðrir, – en ég hef komist að minni niðurstöðu, og það kemst hver að sinni. – Sumir hafa komist að þeirri niðurstöðu að Guð sé bara hreint ekkert almáttugur, en svo er e.t.v. ekki til neitt sem heitir almáttugur, því að aldrei er hægt að uppfylla allar óskir, – eins og tekið er fyrir í kvikmyndinni „Bruce Almighty“  þar sem allir óska sér að vinna stóra vinninginn í Lottóinu.-

Almætti Guðs liggur – á allt öðru plani en að uppfylla allar óskir eða svara öllum bænum. –

Almætti Guðs liggur í hinu skilyrðislausa. – 

Guð verður mér alltaf meiri og stærri vegna þessa eiginleika.  Eiginleikans að fyrirgefa og elska án skilyrða. –  Þar liggur almætti Guðs og þess vegna er m.a. talað um „Æðri mátt“ –

„Þekktu sjálfa/n þig, og þú munt þekkja alheiminn og Guð“ ..  þessi „sjálfur eða sjálf þú, ert ekki það sem þú gerir eða framkvæmir, heldur barnið sem fæddist í þennan heim, barnið sem gat horft á fingur sér og dáðst að þeim án dómhörku –  barninu sem hugsaði ekki „oh hvað ég er með ljóta og feita putta, eða hvað hafa þessar hendur gert til að vera stoltar af?“ – Heldur einungis virt fingur sína fyrir sér án þess að dæma og sem hluta af sjálfu sér. –

Ég held ég komist næst því að skilja elsku Guðs þegar ég lít til minna nánustu – og þá helst barnanna minna. –  Sama hvað börnin mín gera, hvað þau starfa, hvaða einkunnir þau fá, eða hverju þau klúðra, elskan til þeirra er alltaf til staðar.. –

Eftir því sem við eigum auðveldara með að elska fleiri án skilyrða, svo ekki sé talað um okkur sjálf.  Við þurfum ekki alltaf að sanna okkur, eða tilverurétt okkar til að þiggja ást, heldur aðeins að vera tilbúin að þiggja hana.  Að við eigum fyrirgefningu skylda, við þurfum aðeins að biðja um hana. –  Það gerum við með því að iðrast og vera auðmjúk. –

Lífið er flæði og Guð er flæði eða orka. Í Biblíunni er talað um „lifandi vatn“ og eilífa lind. –  Það er talað um barmafullan bikar, sem þýðir það að hafa nóg, en ekki hafa fengið allt of mikið af verkefnum – eða vera yfirkominn af sorg eins og sumir hafa mistúlkað þessi orð í 23. Davíðssálmi.

Það er mikilvægt að stöðva ekki þetta flæði, en það stöðvast þegar við leyfum ekki tilfinningunum okkar að fara í gegnum okkur. –  Þegar við leyfum þeim að taka bólfestu innra með okkur. – Þær verða eins og hrúður á sálinni. –  Fyrirgefningin er ekki síst mikilvæg í eigin garð. – Ekkert okkar hefur lifað fullkomnu lífi, og við höfum e.t.v. eitthvað sem okkur líður illa með, – það hafa allir. – Það er mikilvægt að muna að það er þarna æðri máttur: Guð,  sem er tilbúin/n að samþykkja þig eins og þú ert,  en þú þarft líka að gera það sjálf/ur. –  Þess vegna er oft talað um að fela okkur æðri mætti,  þegar við viðurkennum þennan vanmátt okkar gagnvart sjálfum okkur og öðrum. –

„La, la, la, la Life goes on“ .. sungu Bítlarnir og margir textarnir þeirra er skemmtilega einföld lífsfílósófía. –

Hið ákjósanlega ástand okkar í lífinu er heilbrigði sem felst í jafnvægi og flæði. –  Sumir segja að veikindi og vandamál séu stíflur, og oft hafa þessar stíflur myndast (og oftast) vegna tilfinninga, – athugið að barn í móðurkviði skynjar tilfinningar móður og börn skynja andrúmsloft á heimili. –

Heilbrigði og hamingja móður og föður og allra sem í kringum eru er því mikilvæg fyrir heilsu barnsins og þess vegna er líka svo mikilvægt að þó að foreldrar skilji að þau biðji fyrir hamingju hins, því að ekkert barn á skilið óhamingjusama foreldra. –  Ég hef heyrt af fólki sem hefur óskað hinu óhamingju, – óskað barnsföður sínum eða barnsmóður óhamingju. –   Þá erum við komin langt frá skilyrðislausri fyrirgefningu og kærleika og langt frá Guði. –

En við erum ekki almáttug, en það er gott að skilja þetta – að þegar við óskum öðrum óhamingju þá virkar það eins og bjúgverpill og getur hitt aðra á leiðinni. –

Guð óskar ekki neinum óhamingju.

Guð elskar þig og mig skilyrðislaust, hefur trú á okkur og allt sem við þurfum að gera er að taka á móti og segja „takk“

Já, þar liggur almætti Guðs. –

Ég talaði um ójafnvægi og óréttlæti í heiminum, – hinn hungraði heimur kemur þá oft upp í hugann, – hvers vegna er hluti heimsins að deyja úr offitu á meðan hluti er að deyja úr hungri? –  Getum við eitthvað gert í því? –

Á meðan að auði heimsins er svona misskipt, á meðan við erum svona ófullkomin sjálf og treystum okkur ekki til að bjóða náunganum jafnan hlut, þá verður ójafnvægið.   (Ekki fara í sektarkenndina eða ásökun á hina .. við erum bara mannleg). –   Fyrst er að sjá hvað er að og síðan er kannski agnarsmár möguleiki á að fara að breyta. –

Við byrjum á að breyta okkur sjálfum, ná innra flæði, ná innra jafnvægi og ró. –  Prófa að elska alla skilyrðislaust og óska öllum hamingju og ástar. – Finna orkuna í sjálfum okkur hvernig hún breytist, og ef þetta gengur vel þá smitar það út frá okkur.

Skilyrðislaus ást, skilyrðislaus elska og skilyrðislaus hamingja.

Þá er bikarinn barmafullur og lífsfyllingu náð. –  Í bikarinn er flæði inn og út – „áin er djúp og breið og hún rennur til mín og hún rennur til þín.“ .. Tárin okkar eru gjöf Guðs og merki þess að losna sé um flæðið. –  Við tökum inn tilfinningar og við birtum þær með hlátri eða gráti,  sorgin og gleðin verða þannig systur sem styðja við flæðið. –  Milli þessara systra þarf að ríkja jafnvægi, alveg eins og í heiminum öllum. – …..

„The greatest wisdom is in simplicity. Love, respect, tolerance, sharing, gratitude, forgiveness. It’s not complex or elaborate. The real knowledge is free. It’s encoded in your DNA. All you need is within you. Great teachers have said that from the beginning. Find your heart, and you will find your way.“

Úr speki Maya indjána.

„Guðs ríki er innra með yður.“

Úr Biblíu kristinna manna.

Set hér í lokin eitt af uppáhalds ljóðunum mínum, sem ég finn styrk í þegar ég á erfitt eða líður illa. – og segi bara takk. –

Eigi stjörnum ofar
á ég þig að finna,
meðal bræðra minna
mín þú leitar, Guð.

Nær en blærinn, blómið,
barn á mínum armi,
ást í eigin barmi,
ertu hjá mér, Guð.

Hvar sem þrautir þjaka,
þig ég heyri biðja:
Viltu veikan styðja,
vera hjá mér þar?

Já, þinn vil ég vera,
vígja þér mitt hjarta,
láta ljós þitt bjarta
leiða, blessa mig.

(Sigurbjörn Einarsson)

Messa eins og gott rauðvín .. og sorg eftir skilnað

Birt þann af
1

Það eru engin „short-cuts“ fram hjá því sorgarferli sem hefst hjá fólki við það að skilja við maka sinn.  Hvort sem það er eftir skilnað eða annan missi –  en það sem fólk sem hefur skilið þarf helst á að halda er að fólk skilji að það er að ganga í gegnum sorg, – og það gera helst þau sem hafa verið í sömu eða svipuðum sporum. –

Þau sem hafa misst maka við dauða,  eiga e.t.v. erfitt með að ímynda sér að það sé svona mikil sorg að skilja, en jú – það er svo sannarlega makamissir – og við það bætist oft höfnun og trúnaðarbrestur. –  Það er þó alltaf varhugavert að bera saman eina sorg við aðra, og sorg eins við sorg annarra. –

Öll sorg, og allar tilfinningar þurfa á viðurkenningu að halda.  – Það jákvæða við skilnað er að enginn deyr,  börnin eiga báða foreldra enn –  en hér er oft um annars konar dauða að ræða – alltaf dauða þess sem var, og stundum dauða trúnaðartraustsins.-  Það er mun fleira sameiginlegt með sorginni eftir skilnað og dauða heldur en sem aðgreinir og sorgarferlið er því hið sama eða a.m.k. mjög svipað. –

Ekkjan eða ekkillinn á samúð skilda og hinn fráskildi eða fráskilda á samúð skilda. –  Jafnvel þó að það hafi verið að eigin „ósk“ – Það fer engin/n af stað í hjónaband með það fyrir augum að óska sér að skilja. –  Það er eitthvað sem fer svo hörmulega úrskeiðis. –  Við syrgjum þann sem velur að enda líf sitt á sama hátt og við syrgjum þann sem deyr án þess að hafa um það val. –

Öll sorg á skilið samúð okkar og virðingu. –

Þegar ég skildi eftir 22 ára samveru og 20 ára hjónaband í september 2002,  flutti ég burt úr húsinu okkar. –  Skýringum fyrir því held ég fyrir sjálfa mig. –   Við  ákváðum síðan að halda jól og áramót saman með börnunum okkar sem voru á unglingsaldri, en eftirfarandi ljóð skrifaði ég eftir upplifun mína að koma heim upp úr miðnætti á gamlárskvöld:

Einmana kom að kvöldi heim í ókunna íbúð

Jólin voru úti og gamlárskvöldið líka, en ekkert var inní mér nema tómarúmið

Börnin heima í gamla húsinu í bólunum sínum með tárvot augu og söknuðu þess sem var 

Ég skreiddist upp í tóma-rúmið og kveikti á sjónvarpinu til að freista þess að gleyma, en dagskráin var búin en ótrúlegt en satt: í sjónvarpinu var spilað lagið:

„Don´t wanna live – all by my self“ ……..alveg eins og í bíómynd

Ég grét og hló og grét og hló og grét ennþá meir og  hélt að hjartað myndi bresta

Einhvern veginn tókst mér að sofna og vaknaði inn í bjartan nýársdag

Rölti upp Skólavörðustiginn og fór í messu sem var eins og gott rauðvín

Friður fyllti hjartað og blés í það lífi og ég fann vonina koma með nýja árinu

Öll él birtir upp um síðir

„Ég óska þess heitast að sjá mömmu mína oftar glaða“ ..

Birt þann af
Svara

Endurbirtur pistill, en ég skrifaði þennan 4. mars 2012. 

Ég horfði á þáttinn um Sundhöllina nýlega þar sem fylgst var með fullorðnum manni,  Kjartani. – Myndin var hæg en fangaði hugann og sýndi lífið eins og það var.  Fólk með stóra og litla drauma. Venjulegt og óvenjulegt fólk. – Ég tengist sundhöllinni reyndar tilfinningaböndum, þar sem mamma starfaði þar þegar ég var lítil stelpa og á sjálf margar nostalgískar minningar þaðan. –  Í viðtalinu við Kjartan kom fram að hann hafði misst einkason sinn,  Jón Finn Kjartansson,  en þar var um að ræða ljúfan dreng sem hafði farið á undan,  farið á undan í blóma lífsins. –  Mynd þessa drengs hefur fylgt mér.

Ég fann um hann minningargreinar, og í einni þeirra, sem systir hans skrifar er þetta fallega ljóð:

Þú hvarfst á braut með fangið fullt af blómum

að fagna jörð, er virtist björt að sjá,

en gættir ei að myrkum manna dómum,

er meiða saklaus bros á ungri brá.

Því var það svo, að veröldin þig grætti,

þó víst þú kysir bros í tára stað.

En hugur þinn, er ávallt góðs eins gætti,

gat ei komið brosum sínum að.

(Rúnar Hafdal Halldórsson, „Sólris“.)

Við þekkjum flest einhvern sem hefur valið að fara á undan.

Ég kalla það að fara á undan, þegar við styttum þessa lífsvist. – Ég þekki fólk, og hugsa til þessa fólks, og jú ég tárast. –  Yfirleitt eru þetta svo fallegar sálir, „viðkvæm blóm“ – sem þrífast illa í okkar vitskertu veröld. –  Veröldin er nefnilega þeirrar gerðar að hún ýtir okkur fram og til baka og út úr jafnvæginu okkar. –  Stundum svo langt út fyrir að við erum komin yfir hættumörkin,  alveg langt, langt. –

Það er vont, og í raun óbærilegt fyrir aðstandendur og vini sem sitja eftir og við megum ekki ásaka neinn.  Hvorki okkur sjálf né ferðalanginn. –  Það særir hann og það særir okkur.   Það fór sem fór, – við snúum ekki við tímanum en við lærum af þessu eins og öðru. Skóli lífsins er vissulega strembnari en nokkur skóli. –

Hjálp og takk, eru orð sem Paulo Coehlo rithöfundur segir að séu þau tvö orð sem við þurfum að kunna til að týnast aldrei. –

Ég held að það láti mjög nærri lagi. – Þegar við yrðum ekki líðan okkar nógu skýrt –  þá er ekki víst að einhver viti hvernig okkur líður eða finni okkur.  Að biðja um hjálp er t.d. að láta vita um aðstæður sínar, – við þekkjum það að sumir geta ekki beðið um hjálp, heldur henda sér frekar á brún hengiflugsins og vonast til að einhver sjái. –  Vonast til að einhver viti án þess að segja „hjálp.“  En við erum ekki ofurmannleg og eigum ekki að gera ofurmannlegar kröfur á okkur né aðra.

Við höfum flest verið á þessum stað, – það er að segja að þrá að vera séð og fá athygli. –

Það er vonleysið sem rekur fólk alla leið fram af bjargbrúninni. Þegar sýnin hverfur sjónum eða þegar skömmin fær valdið. –

Það er mikilvægt að muna það að veröldin sem er skökk, en ekki við.

Það er gott að vita það að þau sem farin eru vilja ekki að við þjáumst þeirra vegna, það er það síðasta sem þau vilja.  Þau vilja að við séum hamingjusöm og höldum áfram á okkar ferðalagi, og þau vilja láta vita að þau eru komin í nýtt ferðalag og við þurfum ekki að hafa áhyggjur af þeim.  Þau elska okkur,  þykir vænt um okkur og biðja okkur um að fyrirgefa sér og sleppa. –

Við hittumst fyrir hinum megin, við þurfum bara að vera þolinmóð og lifa í því trausti. –  Njóta lífsins okkar og samferðafólksins sem við höfum núna, því það gæti verið farið einn daginn og þá værum við farin að sakna þeirra sem við höfum núna. –

Horfum ekki langt yfir skammt, horfum heim til okkar,  við munum öll sameinast aftur og aftur, við lifum öll í hvoru örðu og með hvoru öðru. –   Lítil börn fæðast og eru með persónuleika þeirra sem farin eru, það er ekkert skrítið 😉 ..

Ég held það sé ekki mikill munur á þeim sem velja sér að fara og þeim sem velja sér ekki að fara. –  Oft höfum við lifað þannig að óhjákvæmilega endar það með því að við flýtum fyrir okkar dauða. –

Við reykjum þó að á sígarettupakkanum standi „Tóbak drepur“ –

Við borðum óhollt og of mikið þó að við séum komin í lífsættulega yfirvigt ..

Við lifum á alls konar krabbameinsvaldandi fæði og förum með batteríin okkar og varaorkuna líka, þó að við vitum að stress stytti lífi okkar. –

Teljum það jafnvel til dyggða að gera hálf út af við okkur i vinnu. –

Ég er ekki að benda, ég er ein af „okkur“  –  Ég hef verið í svona sjálfseyðandi aðstæðum oftar en ekki. –  Farið langt yfir andlegt og líkamlegt þanþol. – Brunnið út í vinnunni vegna þess að ég var svo „ómissandi“ – og þegar ég var greind með sortuæxli og þurfti að vera frá í stuttan tíma,  spurði ég lækninn fyrst af öllu hvort ég þyrfti að vera mikið frá vinnu.

Það var hann sem sagði þá: „Þú veist að í kirkjugörðum heimsins hvílir ómissandi fólk“ …Þessi sami læknir sagði reyndar: „Kvíðinn og áhyggjurnar geta gert þig veikari en krabbameinið“

– Hann vissi hvað hann var að segja. –

Dæmum ekki þá sem taka eigið líf, við erum öll í sama pakkanum.  Jafnvel þó að við séum að hugsa vel um okkur, lifa eins heilbrigt og okkur sé mögulegt, dæmum ekki. –

Virðum hvert annað, látum þau sem eru í kringum okkur vita að við erum með opinn faðminn,  að við séum tilbúin í að hlusta. – Stundum er það nóg, en stundum er ekkert sem við ráðum við og þá er það ekki lengur í okkar mætti, ekki frekar en að ætla okkur að stöðva vindinn þegar hann blæs. –

Við verðum að lifa í sátt við vindinn, og reifa seglin eða þenja (eða hvað sem þetta er kallað á sjóaramáli)  eftir því sem vindur blæs og hvert við stefnum. – En vindinum getum við aldrei breytt.  Við verðum bara lúin ef við ætlum að halda áfram að rembast við það. –

Sættumst við það sem er,  eftirsjá og gremja er barátta við vindinn. – Virðum það sem er og gerum það að okkar stað til að halda áfram en ekki til að fara til baka. – Leiðin er fram á við. –

Þessi færsla er innblásin af  fólki sem mér var kært, og af fólki sem ég veit að ykkur var og er kært. –  Sum voru komin hálfa leið á bjargbrúnina og sum fóru alla leið.

Sendum þeim öllum hlýju, kærleika og ljós, en ekki halda aftur af þeim með söknuði okkar. –

Ég minnist þess úr samtali við ungling sem átti erfitt og foreldrarnir höfðu áhyggjur af honum,  en hann sagði:

„Ég óska þess heitast að sjá mömmu mína oftar glaða“

„Þú hvarfst á braut með fangið fullt af blómum

að fagna jörð, er virtist björt að sjá,

en gættir ei að myrkum manna dómum,

er meiða saklaus bros á ungri brá.“

„En hugur þinn, er ávallt góðs eins gætti,

gat ei komið brosum sínum að.“

Hleypum brosum þeirra að NÚNA.

Þú ert PERLA

Birt þann af
Svara

Eftirfarandi pistil birti ég upphaflega á Pressunni í júní 2011. –

Við munum eflaust flest eftir því sem börn þegar einhver spurði, “viltu vera memm” og hjartað tók örlítinn kipp af gleði, yfir því að einhver sóttist eftir vináttu okkar.

Það er misjafnt hvort að við sækjumst eftir vináttu eða til okkar er sótt. Oftast eru þeir sem sækjast eftir vináttu, hugrakkari, því margir eru hræddir við höfnun, – “hvað ef að hinn segir nú nei”!.. Jafnvel þó að höfnunin hafi lítið sem ekkert með þig að gera, hún sé af ástæðum sem eru ekkert persónulegar. Skemmst er nú að líta til rafrænnar vináttu, þar sem sumir jánka öllum sem banka á vegginn, en aðrir vilja bara hafa sinn þrengsta hring sem fésbókarvini.

Það fer eftir forsendum okkar á miðlinum. Höfnun hefur því sjaldnast neitt með þig persónulega að gera. Ástæðan fyrir þessum skrifum mínum var hugleiðing út frá umræðum um nemendur og skóla, mikilvægi þess að tilheyra hópi.

Við höfum reyndar öll þörf fyrir að tilheyra hópi.

Í félagsfræðinni er talað um félagsleg festi, og þegar ég var að útskýra það fyrir nemendum mínum, – teiknaði ég mynd af perlufesti, þar sem hver perla væri hópmeðlimur. Hópurinn getur verið fjölskylda, vina- eða kunningjahópur, félagasamtök, íþróttafélag eða hvers konar hópur sem maður tilheyrir. Ekki er verra ef hópurinn á sameiginlega reynslu.

Hvað áttu margar svona (perlu)festar í þínu lífi?

Það virðist skipta okkur miklu máli að tilheyra hópi, að vera samþykkt af hópi og eiga samskipti innan hóps. Samvera er andheiti orðsins einvera. Í samveru nærum við þörfina til að þiggja og gefa.

Nemendur sem eru félagsfælnir, eða eiga erfitt með að nálgast aðra að fyrra bragði, þurfa samt sem áður á samveru að halda. Þess vegna er betra fyrir slíka aðila að vera í bekkjarkerfi en í opnu kerfi, þar sem þarf að hafa fyrir því að nálgast aðra.

Kunningjahópar virðast oft myndast í gegnum sameiginleg áhugamál eða markmið. Kannski leitum við að þeim sem eru líkust okkur og tengjumst best.

Vegna þess að við erum mismunandi tengjumst við fólki á mismunandi hátt. Sumum löðumst við að umsvifalaust, eins og við höfum alltaf þekkt þau, en önnur virka næstum eins og rafstraumur á okkur og við hrökkvum í burtu. Oftast byggir þetta á okkar eigin viðhorfi, viðmóti, sýn, sjálfsöryggi og því að vera tilbúin að taka náunganum eins og hann er. Þegar okkur finnst allir eða flestir orðnir leiðinlegir eða fúlir, þá er kominn tími til að líta í eigin barm. (Mjög mikilvæg lexía!) Kannski erum við bara sjálf ómöguleg og illa upplögð?

Grundvallarreglan er gamla klysjan um súrefnisgrímurnar í flugvélinni, anda að sér fyrst og sinna svo barninu. Súrefnislaus erum við einskis nýt og getum ekkert gefið af okkur. Við getum kannski gefið í stutta stund en verðum svo andlaus. Þess vegna þurfum við að spyrja okkur sjálf fyrst “viltu vera memm” – vera vinur eða vinkona okkar sjálfra, og þegar við höfum játast okkur sjálfum og eignast eigin vináttu verður hitt miklu auðveldara, við verðum miklu hugrakkari og við eigum auðveldara með að deila vináttu okkar. Þó einhver vilji ekki vera memm, þá blásum við á það, “Their loss” og höldum áfram að hitta aðra sem eru á okkar línu, eða eigum við að segja sem passa í okkar perlufesti? Þú ert dýrmæt og náttúruleg perla, farðu vel með perluna þína og kastaðu henni ekki fyrir svín. Veldu þér félagsskap sem samþykkir þig eins og þú ert.

„The most abrasive sand creates the most radiant pearls…“

Hvað vilja börnin? –

Birt þann af
Svara

Eftir að ég skrifaði pistilinn um að við værum ekki skuldir okkar, þ.e.a.s. að við gætum verið hamingjusöm blönk,  áttaði ég mig á því að í þeim pistli var ekki minnst á  börn.  Við erum svo sannarlega búin að gefa börnunum þau skilaboð að þau geti varla verið hamingjusöm nema að eiga x magn af því sama og hinir eiga, eða klæðast fötum eins og hinir. –  Þetta er þó bara samfélagslega mótunin,  EN ekki lögmál. –

Höfum við í raun spurt börnin hvað þau vilja? – Er það aðalmálið að eignast sem mest dót, eða hvað þurfa þau í raun og veru?

Ég á nokkrar reynslusögur í mínum fórum, sem hafa kennt mér að börnin eru ekki alltaf ánægðust yfir því sem er keypt handa þeim, heldur einmitt yfir tímanum sem við verjum með þeim.

Foreldrar eru langtímum saman að þræla sér út fyrir að kaupa …..hvað? –

Er eitthvað þarna sem má skera niður?

Það er auðvitað erfiðast að hugsa til fjölskyldna með börn – sem kannski geta ekki veitt þeim það sem þau eru vön, en öll þurfum við að íhuga gildi og virði lífsins.

Ég var Au Pair þegar ég var 17 ára og fór stundum með börnin út í skóg í „picnic“ eins og ég kallaði það. Elsta barnið, 5 ára, kallaði það pinkink. Í þessu pinkink setti ég vatn á flöskur og tók kannski með matarkexpakka.

Einn sunnudaginn fór síðan  öll stórfjölskyldan í dýrindis skemmtigarð, en það tók langan tíma að keyra þangð með tilheyrandi óþolinmæði í bílnum.  Við komumst í garðinn þar sem börnin fengu allt sem hugurinn girntist – og voru þau búin að úða í sig nammi og fara í mörg leiktæki.  Um miðjan dag leit ég á þann 5 ára þar sem hann sat með skeifu og stóran ís sem lak niður eftir hendinni á honum. Ég spurði hann hvað væri að – þá sagði hann “ „þetta er ekkert gaman – það er miklu skemmtilegra i pinkink“ ..

Hamagangurinn, ofgnóttin og lætin í garðinum hentuðu þessum litla strák ekki eins vel og róin útí skógi, þar sem hann fékk að heyra sögur og drekka vatn af stút og snæða matarkex. 😉

——-

Við bjuggum í Garðabæ þegar að börnin voru lítil,  það var á þeim tíma að oft varð rafmagnslaust og þegar að rafmagnið fór, fór hitinn hjá okkur líka því það var kynt með loftblæstri. –

Þegar rafmagnið fór, þjöppuðum við okkur saman fjölskyldan, kveiktum kertaljós og töluðum saman, sungum eða spiluðum. –  Það færðist einhver ró yfir heimilið, þegar að slökkt var á öllum raftækjum og ljósið takmarkað. –

Það var síðan einn daginn, þar sem ég stóð með ryksuguna á fullu í eldhúsinu – að elsta dóttir mín (þá um 12 ára gömul) kom heim úr skólanum og stundi upp „Oh, ég vildi að það væri rafmagnslaust!“ –

Ég horfði spyrjandi á hana en hún svaraði að bragði: „Þá erum við svo mikið saman, og syngjum og svoleiðis“ .. 😉

Ég gleymi aldrei þessari sögu, – ég hef líka orðið vör við það að t.d. biðja börnin oft um að við horfum á sjónvarpið með þeim og skýrum út og þeim finnst það skemmtilegra heldur en að vera ein. –

Ömmur og afar hafa oft áhyggjur af því að geta ekki gefið börnum dýrar jóla-eða afmælisgjafir.   Besta gjöfin er oft (og ekki síður fyrir foreldrana)  að gefa börnunum tíma með ömmu og afa (nú eða frænku eða frænda) og fara með þau á róló, lesa fyrir þau eða bara hvað sem er. –  Tími og samvera er það verðmætasta fyrir börnin. –

Svo ég held að það sé hálfgert sjálfskaparvíti ef við erum búin að koma börnunum upp á það og venja þau við að hamingja þeirra felist í merkjaklæðnaði, dóti eða hversu oft þau hafi farið til útlanda. Þarna erum við að ala upp fólk sem hengir hamingjuna sína á hið ytra. –

Öll þurfum við það sama og börnin, tíma og samveru.  Við erum svolítið týnd í þessum gnægtarheimi,  heimi sem stuðlar að aðgreiningu í stað meiri samveru.

Við getum í raun séð dótið okkar (og allt sem er í geymslunum) sem vegg á milli okkar og annars fólks og jafnvel barnanna okkar.  Var dótið sem nú er komið í geymslu þess virði að fórna svona miklum tíma í vinnu? – Ég veit ekki hversu marga krakka ég hef talað við sem þrá bara mest meiri samveru,  sérstaklega við feður sína. –

Að fara með pabba í sund eða út að leika á snjóþotu en þyngdar sinnar virði í gulli. –  Nú eða mömmu – eða báðum saman.-

Við þurfum að geta fætt og klætt börnin, en íhugum hvort að þau þurfi raunverulega allt þetta dót sem skapar reyndar oft mikið kaos í þeirra lífi,  bæði andlegt og raunverulegt og herbergin eru á kafi í rusli /dóti og fötin í stöflum. –

Við getum alveg heimfært þetta upp á okkur fullorðin og ég á mig, við konur verðum að hætta að segjast ekki hafa neitt til að fara í – þegar fataskápurinn er í raun fullur! ..

Íhugum hverjar er alvöru og hverjar er gerfiþarfir.

Í lokin, orðið sem er lykilorð í mennskunni er orðið ATHYGLI –

Börnin þurfa athygli – fullorðnir þurfa athygli – og við þurfum að veita sjálfum okkur athygli og því sem við erum að gera, lifa meðvituð og lifandi en ekki fljóta meðvitundarlaus með straumnum. –

Það tekur á að breyta, en það er ekki hægt að breyta nema við veitum athygli því sem við erum að gera núna. –

Vöknum því – fyrir börnin og fyrir okkur sjálf.

Skilnaður frá sjálfum sér?

Birt þann af
1
Þessi pistill er aðallega um skilnað og karlmenn, en á að sjálfsögðu við konur að miklu leyti. –  Efnið er stolið og stælt, bland í poka úr eigin smiðju og af netinu. – 
Ákvörðun um skilnað er yfirleitt tekin eftir einhvern aðdraganda, þó að annar aðilinn komi alveg af fjöllum og bregði mjög. – Stundum hefur sá aðdragandi staðið yfir í mörg ár.  Þannig að það er bara sá/sú sem setur niður fótinn og segir;  „Ég vil ekki meira svona“  sá aðili sem yrðir skilnaðinn,  þó að hann sé í raun löngu kominn í loftið.

Stundum er það auðvitað þannig að annar eða báðir aðilar hafa vitað að það er ekki „allt í lagi“ en hafa horft fram hjá því, kannski með þá von í brjósti að það reddaðist af sjálfu sér.

Hvað er fólk að segja þegar það er fjarlægt og forðast nánd við hvert annað,  eru það ekki fyrstu skrefin í átt að skilnaði? –  Þessi fjarlægð getur verið frá maka, en líka flótti frá sjálfum sér. – Að vera „absent“ – eða fjarstödd andlega, og stundum oft í líkama líka.

Það má kannski segja að upphafið að skilnaði sé skilnaður frá sjálfum sér.

Sjálfsvirðing, sjálfstraust, sjálsfsmeðvitund og að elska sjálfan sig sé undirstaða þess að geta virt, treyst og elskað aðra manneskju? 

Tilfinning sem er oft ríkjandi hvað skilnað varðar er höfnun.  Fólk upplifir höfnun þegar makinn hefur haldið framhjá. – Fólk upplifir líka höfnun þegar maki þess forðast nánd, forðast samveru og forðast kynlíf. –  Höfnunin getur komið fram á svo marga vegu. –  Hver byrjar að hafna skiptir ekki öllu og ég tel að skilnaður eigi ekki að vera einhvers konar „blaming game“ ..

Það er ekki bara ein lausn við hjónabandserfiðleikum.  Ekki sú eina að skilja.  Lausnin getur verið að leita sér hjálpar, fara (þá bæði) að vinna í sér, bæta það sem brotið er í sér, því við getum ekki alltaf bara horft á hinn aðilann.  Best tel ég að bæði vinni í sér og saman líka.

KARLAR OG SKILNAÐUR

Samfélagið hefur kennt körlum að vera „harðir“ fela tilfinningar sínar, gráta ekki. –  Karlmenn verða þar af leiðandi oft tilfinningalega lokaðir og eiga erfitt með að tjá sig, því  þeir telja e.t.v. að karlmennsku sinni vegið?  Ég set hér spurningamerki, því ég er ekki karlmaður.

Karlmenn, jafnt og konur eru tilfinningaverur.  Litli strákurinn hefur jafn mikla þörf og litla stelpan, en fljótlega er farið að gera greinarmun, – enn í dag og það tekur tíma að afvenja samfélagið af þessu.  „Gráttu ekki eins og stelpa“ – „Harkaðu af þér og vertu karlmaður“ ..  þetta liggur enn í loftinu og er í undirmeðvitundinni. –

Það þykir „flottara“ að karl verði reiður en að hann verði dapur eða gráti.

Hvað ef að karlmaður er yfirgefinn af eiginkonu, hafnað og hann skilinn eftir í lausu lofti? –  Hvaða tilfinningar sýnir hann?  – Hann fer auðvitað í gegnum allan tilfinningaskalann eins og kona, en reiði gæti orðið hans birtingarmynd, því það er svona „skást“ út á við. –

Við lærum margt í bernsku og við berum þær tilfinningar með okkur inn í fullorðinsárin.  Ef að drengur hefur fengið höfnun í bernsku, og aldrei tjáð sig um hana, eða ef að hann situr uppi með einhver óyrt sár eða vanlíðan, þá ýtir það undir enn meiri vanlíðan við skilnað. –  Viðbrögðin geta koma fram eins og hjá barni sem fær ekki það sem því finnst eiga skilið. – Með reiði. –

Hverjar eru afleiðingar af innibyrgðum tilfinningum? –  Þær geta leitað í farveg fíknar, ofbeldis, einangrunar – allt farvegur sem er til þess gerður að komast af.  Við erum „survivors“  og leitum leiða til að þola það óþolanlega.  Ef við tjáum okkur ekki um það, um hvernig okkur líður, verður það óhjákvæmilegt að leita í einhvern af áðurnefndum farvegum.

Ein af leiðunum okkar getur verið að afneita tilfinningunum og/eða deila þeim ekki með neinum, hvorki fjölskyldu, vinum né utanaðkomandi,  vinna ekki í sjálfum sér,  heldur að fara í örvæntingu að leita að næsta maka, og það að fara í því ástandi inn í samband er aldrei góðs viti. –  Heilunin hefur ekki átt sér stað og má segja að það sé eins og að hella ekki óhreina vatninu úr skúringarfötunni áður en nýtt vatn er sett í það. –

Þessi leið er ekki einungis leið karlmanna, konur nota hana oft, en mun sjaldnar en karlmenn. –  Samfélagsmenningin er að breytast,  en enn er eins og áður sagði minna umburðalyndi í garð karlmanna, þannig að heilbrigð viðbrögð eins og að sýna tilfinningar eða fara í gegnum sorgarferli er síður viðurkennt þegar karlmaður á í hlut.  Það að viðurkenna ótta, vanmátt, depurð, sorg og kvíða. – En allt er þetta hluti eðlilegs sorgarferlis eftir skilnað.

Í stað þess að sýna þessa hlið, sýnir þá karlmaðurinn aðeins merki reiði – sérstaklega í návist annarra,  en í raun er það eina tjáningarformið sem hann leyfir sér að nota, þegar hann kannski í raun langar bara að viðurkenna hversu sorgmæddur hann er.

REIÐIN

Depurð er yfirleitt túlkuð sem veikleikamerki og karlmenn vilja helst ekki vera merktir sem veikir. Það er því skárra að vera reiður!  Öskra eins og sært ljón? –  Reiðin sýnir vald og getur valdið því að menn  (og konur reyndar) segja særandi hluti við maka sem þeir upplifa höfnun frá.

Að missa maka sinn við skilnað getur orðið til þess að upplifa stjórnleysi á eigin lífi.  Þvinguð breyting hefur átt sér stað. „Þetta átti að fara allt öðruvísi“ – Reiðin getur verið tæki til að öðlast valdið á ný, að refsa með orðum og gjörðum, persónunni sem virðist hafa valdið sársaukanum.

Það er auðveldara.  „Hún/hann hélt framhjá mér, hún var alltaf að drekka, hún var ferlega löt.“  „Hún var fjarlæg og sinnti mér ekki.“ –

Önnur aðferð er að gera lítið úr fyrrverandi maka, opinbera viðkvæm atriði sem voru á milli ykkar tveggja. Það er gert lítið úr hinum gagnvart vinum, fjölskyldu og samfélagi. –  Í raun bara til að réttlæta sjálfa/n sig og skilnaðinn.  – En fólk þarf líka að hætta að leggjast svona þungt eftir því að vita „Af hverju skilduð þið?“ .. – „Segðu mér nú alla sorasöguna“..

Það eru takmörk fyrir því hvað utanaðkomandi þurfa að vita mikið – og stundum kemur þeim það ekkert við. –

Of mikil reiði og ótjáðar tilfinningar hafa þekktar afleiðingar, hvort sem er í hjónabandi eða eftir. –

Ofbeldi er ein útrásaraðferðin, – ef að menn geta ekki tjáð sig eðlilega þá leiðast þeir oft út í ofbeldi.  Ekki endilega með því að berja makann, heldur með að sýna vald sitt og „styrk“ með því að skemma hluti, henda niður fatahenginu, brjóta, bramla og skella hurðum.  Þar ofan á kemur hið munnlega ofbeldi – ljótu orðin látin fjúka.

HINDRUN BATA

Reiði og afneitun hindrar eðlilega framvindu batans eftir skilnað og hindra fólk í að ná fótfestu í nýjum samböndum, þegar að gömlu sárin eru tekin með í hið nýja.

Með (reiði) fókusinn fastan á fyrrverandi er vonlaust að vera í sambandi með núverandi. –

HVAÐ GERÐIST?

Það þarf að skilja hvað gerðist, hvað misheppnaðist í fyrra sambandi, hver voru mín mistök og hver voru makans? –   Það þarf að læra af fyrra sambandi til að það næsta verði betra.  Hvernig er hægt að vera betri maki í framtíðinn?   Ef að tilfinningarnar voru ást í byrjun,  hvað gerðist og hvenær fór það að gerast? –  Af hverju valdi hann hana og hvers vegna valdi hann að vera áfram með henni?

Sjálfþekking er grundvallandi til þess að næsta samband fari ekki á sama veg. Að afneita hinum „ógnvænlegu tilfinningum eins og ótta, kvíða, depurð o.s.frv. mun bara lengja bata- og  heilunarferlið.

BÖRN OG SKILNAÐUR

Í raun þyrfti heilt blogg til að skrifa um þetta. Fólk frestar því oft að skilja vegna barnanna, en stundum er betra fyrir börnin að búa með friðsælum foreldrum til skiptis en að búa inni á heimili fyllt spennu milli foreldra, eða jafnvel ofbeldi.

Það er mikilvægt að foreldrar hafi hag barnanna sinna í fyrirrúmi við skilnað. Börn hafa rétt til beggja foreldra, og foreldrar þurfa virkilega að varast það að nota ekki börnin sem vopn í baráttunni við fv. maka. Það er allt of algengt og það er allt of eigingjarnt.  Það þarf líka að varast að rugla ekki nýrri manneskju inn í líf þeirra of snemma.  Það er farsælast fyrir börnin að foreldrar geti umgengist án hnjóðsyrða eða að tala illa um hvort annað í eyru barnanna.  Fókusinn verður að vera á farsæld barnanna og mikilvægt að engin/n lofi upp í ermina á sér hvað börnin varðar. –

KVÍÐI  

Stressið sem við upplifum í gegnum skilnað skilur marga eftir með kvíðahnút.  Það er svo margt sem breytist og margir kvíðavekjandi hvatar.  Fyrir þau sem eru fyrir kvíðin, getur skilnaður verið nær óbærilega kvíðavekjandi.  Kvíðinn getur komið fram í óróleika, stöðugum áhyggjum og ótta. Það er ekki óalgengt að festast í smáatriðum varðandi framkvæmdaatriði í skilnaði, við vandamál sambandsins og með hugann við hvað hinn aðilinn er að gera.  Það getr truflað einbeitingu, svefn og dagleg störf.  Margir grennast mjög hratt í þessu ástandi og ekki sjaldgæft að sjá fólk missa mörg kíló við skilnað, en þetta vigtartap er yfirleitt hratt og mjög slæmt heilsufarslega séð.

SORG

Sorgarferlið er mjög áreiðanlegt en aldrei auðvelt. Það er sorgin sem menn eru að forðast eða flýja þegar þeir leita í drykkju, lyf, vinnu, tölvur eða hvað sem þeir nota.  Þetta eru engar „short cuts“ – skemmri leiðir fyrir sorg.  Ef við reynum að flýja þá framlengjum við eymdina. –  Eina leiðin er að fara í gegnum hana. – „Go through it“..

Doði er fyrsta stigið, þar sem við trúum ekki hvað er að gerast eða afneitum því. –  Sumir verða hissa og finnst þeir ekki finna neitt í byrjun, en slíkt breytist síðan í sjokk fyrr en varir.

Annað stig sorgar er þegar tilfinningarnar ná að koma upp á yfirborðið.  Fólk upplifir panik, þunglyndi, ofsakvíða eða reiði eða bland af þessum tilfinningum.  Á þessu stigi geta karlar fundið fyrir meiri erfiðleikum vegna þess að þeir eiga oft erfiðara með að tjá upplifun sína eða að opna sig fyrir öðrum.   Þeir gætu jafnvel forðast stuðning þegar þeir þurfa mest á honum að halda, til að láta líta út eins og allt sé í lagi og þeir með fulla stjórn.  Grátur, martraðir og kvíði eru oft einkenni annars stigs.

Þriðja stigið leiðir oft til að fólk dregur sig í hlé.  Það getur verið erfitt að vera í kringum fólk á þessu stigi, og á þessu stigi á ekki að þvinga sér upp á fólk í sorg, að vera með sjálfu sér er líka gott – og svefninn og einveran getur orðið til þess að gefa hinum syrgjandi næði til að jafna sig.  Að fara í mikla endurskoðun er eðlilegt viðbragð á þessu stigi, vegna þess að við þurfum að skilja hvað gerðist og skilja hinar dramatísku breytingar sem hafa orðið í lífinu.

Á fjórða stigi þarf að fara að velja hvort við ætlum að halda áfram eða staðna, horfa aftur eða fram.  Endurbyggja líf sitt.  Það þýðir að sættast við aðstæður, lifa með þeim og læra af þeim.  Það þarf að prófa nýja hluti, hitta nýtt fólk og upplifa nýjar aðstæður. –  Fara svolítið út fyrir þægindahringinn til að gera sér grein fyrir því hvað leiðir til hamingju og vonar við að halda áfram lífsgöngunni.

ENDURNÝJUN

Eftir sorg er komið tækifærið til að lifa hamingjusömu og fullnægjandi lífi, e.t.v. í fyrsta skipti? –

Fátt er svo með öllu illt að ei boði gott, og margir ná að fóta sig ágætlega í nýja lífinu.  Kannanir sýna (ég er ekki með tilvitnun í þær) að mörgum líður betur eftir skilnað að einhverjum tíma liðnum, jafnvel þó það hafi ekki verið þeirra val að skilja.  Þeir sem vinna í sér, upplifa e.t.v. meiri lífsfyllingu, hamingju og finna meira ríkidæmi innra með sér.  Hvers sakna ég úr fyrra sambandi? – Hvaða þættir eru það sem ég þarf að forðast með nýjum maka? –  Hvaða drauma get ég nú látið mig dreyma, sem voru stöðvaðir af fyrri maka? –  Öll sambönd eru lærdómur, áskorunin er að láta þessi sambönd verða til þess að vaxa og bæta framtíðina.

Við þurfum öll að læra að skilja ekki við okkur sjálf, heldur er upphafið að trúlofast sjálfum okkur, læra að elska, treysta og virða okkur sjálf! –

Að vera fráskilinn og misskilinn karlmaður ..

Birt þann af
1
 Mín ekki að ráðast á garðinn þar sem hann er lægstur – get ekki sett mig í spor karlmanna (ekki 100%) en hef hlustað á þá marga, og nú er komið að þeim að tjá tilfinningar sínar og ræða um líf sitt eftir skilnað, uppgjör við fortíð og svo framvegis! –

Í öll þau skipti sem við höfum haldið námskeiðin „Lausn eftir skilnað“ hefur komið a.m.k. ein kona sem hefur átt karlkyns vin sem hefur spurt hvort að ekki væru námskeið í boði fyrir karlmenn. –  Við ákváðum að starta námskeiðunum einungis fyrir konur, – en nú er sú stund komin að við erum að íhuga að skella upp einu „Lausn eftir skilnað – fyrir karlmenn.“

Karlmenn þurfa ekki síður að vinna í sínum tilfinningum en konur, og átta sig á aðdraganda síns skilnaðar.

Aðdragandinn er oft þessi, (ath! ég segi og skrifa oft, en alls ekki alltaf!) –  Karlinn er ekki að „nærast“ í sambandinu, og þá sérstaklega saknar hann kynlífs og nándar, eða telur sér a.m.k. trú um að hann geri það.  Konan snýr oftar og oftar baki í hann í rúminu (kannski vegna þess að hann er leiðinlegur) – hann verður pirraður út í hana og hún enn pirraðri og langar enn síður í manninn! – Yfirleitt átta þau sig hvorugt á því að það er andlega hliðin sem er vannærð og líkamlega fylgir á eftir. –

Þegar svona gerist fer maðurinn oft að leita út fyrir hjónabandið, skráir sig á stefnumótasíður, til að auka spennuna, „bara til að skoða“ – eða fer að líta hýru auga til samstarfskonu,  sem er ekki með þetta sama röfl og konan heima. –  Stundum verður til röð atvika og dag einn er maðurinn farinn að lifa í leyni með vinkonu utan hjónabands, eða eiga trúanaðarvinkonu. –  Það getur líka verið gömul skólasystir á Facebook, sem hann fór að rabba við eitt laugardagskvöldið þegar að konan fór í sumarbústað með vinkonunum.-  Það er svo margt. –

Hér erum við bara að tala um eitthvað svona ferli – ekki um þann sem er kynlífsfíkill og þráir bara spennuna,  en það getur að sjálfsögðu verið í bland. –

Traust er lykilatriði í samböndum sem hjónaböndum, – og þegar að fólk er komið í trúnaðarsamband – og/eða kynlífssamband við annan aðila þá er búið að brjóta traust við makann. –

Í staðinn fyrir að láta maka sinn vita að þeir séu óánægðir og koma hreint fram, – kjósa þeir frekar að taka áhættuna að eiga sér vinkonu útí bæ, eða leika sér með samstarfskonunni, – oft vegna þess að í raun vilja þeir ekkert skilja við eiginkonuna.  Hún heldur utan um þeirra líf að svo mörgu leyti og oft eru börn í spilinu – En það er reyndar annað en vinkonan fær að heyra; hún fær að heyra að hann sé alveg að fara að skilja, bara tímaspursmál. -Konan sé svo erfið og leiðinleg o.s.frv.

Ástæðan fyrir því að maðurinn kemur ekki heiðarlega fram við eiginkonu sína, eða þá sem hann er heitbundinn er því oft vegna óttans við að missa hana, óttans við að missa tengsli við hana og jafnvel við börnin sín. –  Í öðru lagi vegna óttans við, að hann telur sér trú um, að særa hana.  En í raun er það vegna óttans við eigin sársauka við að horfa upp á særða eiginkonu sína, og jafnvel börn. –

Sumir treysta sér alls ekki til að ræða þessi mál við maka sinn og velja það frekar að sprengja upp hjónabandið með einhvers konar atburði – þannig að þeir koma því þannig fyrir að upp um þá komist og allt fari í háaloft. – Eða fara að taka sérstaklega eftir smáatriðum í fari makans, og pirra sig á því sem áður skipti engu máli. –

Dæmigerð svona atriði eru t.d. hvernig fólk kreystir tannkremstúpu, ef hún fer að verða stóra málið, þá er oft eitthvað miklu alvarlega á bak við. –

Þegar maðurinn fer að huga sérstaklega hvort hann eigi flottar nærbuxur, þá má konan alveg fara að leggja saman 2 og 2.  (Að sjálfsögðu er það ekki algilt, en býsna algengt).

Margir hyggja á skilnað og eru búnir að íhuga hann lengi í huganum, en vilja finna annan aðila til að grípa sig þegar þeim er hent út eftir að tjá sig um ætlun sína við makann. –  Þeir mæta þá og segjast þurfa rými, eða eitthvað álíka en sverja og sárt við að það sé engin/n  í spilinu. – En fljótlega kemur oft annað í ljós. –

Að sjálfsögðu skilja ekki allir vegna framhjáhalds, eða réttara sagt vegna orsaka framhjáhalds.  Heldur vegna þess að hjónin bara uxu í sundur – voru orðin fjarlæg, og þeim tókst að átta sig áður en farið var að leita í annað ból. –  Nú eða annar aðili  hefur hagað sér eins og lýst er hér á undan.  – Aðdragandinn getur verið með ýmsu móti. –

Hvernig sem hann er, þá er skilnaður erfiður,  stundum mjög sár og mjög illur. –  Karlmenn eins og konur upplifa tómarúmið sem makinn skilur eftir og jafnvel ný kona getur ekki fyllt upp, eða hún reynist bara vera sama konan með aðra kennitölu og eftir einhver ár fer sama ferlið í gang aftur. –

Ef þú ferð af stað í samband með leyndarmál og lygar í ferðatösku og heldur áfram að bæta í hana, kemur einn daginn að því að hún springur. –  Það verður að sortera í töskunni – byrja með tóma tösku ef að ekkert er í henni sem verður til gagns. –

Karlar og konur ganga oft með gamla skömm í tösku, erfið mál frá æsku og uppeldi. – Þessi mál íþyngja síðan öllu sambandinu og þau verða bara þyngri eftir því sem þau eru borin lengra með okkur. –

Þessi mál eru oft mjög tilfinningatengd og þau eru þá flúin með ýmsu móti, með ýmissi fjarveru – fjarveru sem felst í drykkju, ofáti, vinnufíkn, tölvufíkn … eða bara einhverju sem fær fólk til að gleyma eða forðast sjálft sig. –

Það er vont, sárt og illt að skilja, – það er heldur aldrei bara tveir sem skilja, og það hefur áhrif á börn, ef þau eru í spilinu, foreldra, systkini, vini viðkomandi o.s.frv. –

Ef skilnaður er orðinn að staðreynd, þarf að skoða sig, læra að þekkja sig og þekkja hvers vegna skilnaðurinn átti sér stað. –  Hvenær hófst skilnaður í raun og veru?  – Læddist hann bara að og kom algjörlega að óvörm eins og þjófur á nóttu,  eða var aðdragandinn langur og augljós? – Var það það sem þú vildir í raun eða ekki? –

Karlmenn, eins og konur,  eiga rétt á og hafa gott af því að átta sig á aðstæðum sínum, skilja tilfinningar sínar og forðast með því að sagan endurtaki sig,  það óskar þess enginn í upphafi sambands að skilja,  það eru mistökin,  en að spila hjónabandsskákina upp á nýtt með sömu leikjum án þess að skoða taflið endar auðvitað á sama veg. –

Það skal tekið fram að þessi pistill er skrifaður fyrst og fremst  með karlmenn í huga, en að sjálfsögðu má snúa honum alveg við, og sjá konu fyrir sér í þessu hlutverki. – Þeir sem lesa vita hvað þeir kannast við og hvað ekki, og auðvitað á þetta aldrei allt við einhvern einn eða eina. –

En hvað um það!

Enginn vill sitja uppi með sektarkennd, eða fara inn í nýtt samband löðrandi í sektarkennd – hvernig væri því að skoða líf sitt ÁÐUR en farið er að sjarma fyrir næstu drottningu? –

Þessi pistill er skrifaður í tilefni að væntanlegu námskeiði „Lausn eftir skilnað“ – en fyrir karlmenn, sem sett verður upp í mars-eða apríl mánuði hjá Lausninni og verður með svipuðu fyrirkomulagi og áður.  – Þ.e.a.s. einn laugardag frá 9:00 – 15:00 og svo fjórir hóptímar 1.5 tími í senn,  í eftirfylgni. –

Ef þú hefur áhuga eða ert með fyrirspurn endilega sendu tölvupóst á johanna@lausnin.is –  skráning hefst fljótlega, eða um leið og dagsetning er komin á námskeiðið. –

Hamingjusamlega skilin ..

Birt þann af
1

Mamma mín missti manninn sinn, pabba minn, aðeins 42 ára gömul. –  Hún varð ung ekkja.  Ein besta og traustasta vinkona mín varð líka ung ekkja. –  Ég get (sem betur fer) ekki sett mig í spor ekkjunnar,  því ég hef ekki verið þar, en ég get sýnt samhug og staðið við hlið hennar. –

Vakning

Síðastliðið þriðjudagskvöld var athygli mín vakin á því að þegar við fráskildu konurnar værum að bera saman sorgarferli eftir dauða og skilnað, gæti það haft særandi áhrif á ekkjur. –  Það  hefðu, nokkrar haft samband við kirkjuna og sagt hvernig þeim liði með þetta, og vinkona mín, unga ekkjan sem ég talaði um í upphafi,   tók undir það.

Við lærum svo lengi sem við lifum og ég er þakklát fyrir að fá ábendingar, því stundum særum við ómeðvitað og hugsunarlaust, og meðan við erum að tala um eigin tilfinningar. –

Ég er ein af mörgum sem hef líkt sorgarferli eftir skilnað við sorgarferli eftir dauða, – eða borið saman – og hef stundum vitnað í vel þekkta gamanleikkonu sem talaði um það að það „væri svo vont að mæta líkinu“ ..  sem er náttúrulega hrikalega svartur húmor, en ég veit að hún vildi ekkert illt frekar en ég sjálf. –

Nei, enginn dó – þó að hjónabandið hafi dáið eða draumurinn um gott hjónaband. –  Það er í raun á þeim forsendum, með þann dauða í huga sem rætt var um sorgarferlið, en vissulega eins og áður sagði var farið býsna bratt og aldrei ætlunin að vera að „metast“ um sorgina – eða vera svo ósmekkleg að tala á þeim nótum sem ég minntist á áður. –

Við segjum ekki „mín sorg er meiri en þín sorg“ – og svo getum við upplifað sorg á svo ótrúlega misjafnan máta. –  Stundum kemur líka gömul sorg, sem ekki hefur verið unnið úr inn í sorg sem ætti ekkert að vera svona „voðaleg“ –  við getum ekki dæmt sorg annarra því við erum ekki að upplifa hana. – Og ef við höfum upplifað svipaða sorg, þá erum við á öðrum stað og í öðrum tíma í okkar ferli.   Við getum sýnt samhug, stuðning, samþykki, – en reglan er að dæma ekki.

Sorgarferli og skilnaður

Það er staðreynd að við skilnað fer í gang sorgarferli, stundum hefst það reyndar fyrir skilnað – um leið og fólk fer að efast um að hjónabandið standi á þeim fótum sem það átti að gera frá upphafi. – Um leið og traustið þrýtur, virðingin – ástin. –

En sorgarferli eftir skilnað er að sjálfsögðu annað en eftir dauðsfall – þó að bæði sé makamissir. –

Fyrir utan þennan megin mismun, að enginn deyr við skilnað, þá er mismunurinn líka sá að það eru aðrar tilfinningar sem eru oft sterkar.  Ef að um trúnaðarbrest er að ræða, þá eru höfnunartilfinning, reiði, afbrýðisemi, jafnvel hatur – tilfinningar sem eru mest áberandi, a.m.k. til að byrja með.  „Ástin“ verður blendin – hún verður eigingjörn; – „honum má ekki líða vel“ – „honum er nær“ … „af hverju ekki ég?“ „hvað er að MÉR?! hvað og ef að önnur kona er í spilinu, “ hvað hefur hún sem ég hef ekki?!“  …

Hver át MÍNA köku? ..

–  Þessi ást er eigingjörn því hún er frekar svona eins og eitthvað hafi verið tekið af þér sem þú ÁTT. – „Hver dirfist!?“…  Það að hann er farinn í fang annarrar, eða hefur ekki viljað ÞIG, hefur kannski ekkert með þig að gera. – Hann er e.t.v. bara með sín vandamál og kunni ekki að setja þau í farveg, ræða þau eða tilfinningar sínar? –  Kannski er hann fíkill og þurfti spennu, kannski pössuðuð þið illa saman frá upphafi, en ástin blindaði.  Það eru margar skýringar og það er mikilvægt að fara ekki í sjálfsásökun eða dómhörku gagnvart sjálfri sér.  Læra af þessu en ekki lemja sig.

„Clean Cut“

Besta ráðið i svona hugarástandi er að klippa sig frá makanum, – fara úr hans höfði og hans lífi yfir í eigið höfuð og eigið líf,  skref fyrir skref.  Umgangast af virðingu, – en eins lítið og þið komist mögulega upp með. –  Ef um börn er að ræða.  Þegar búið er horfas í augu við sárin og fara í gegnum sorgarferlið, getur verið grunnur að fara að umgangast á ný með vináttu, en ekki fyrr.

Ef aftur á móti ekki hefur verið um trúnaðarbrest að ræða, – heldur þið hafið vaxið frá hvort öðru, orðið fjarhuga og upptekin af einhverju utan hjónabandsins, – og hafið bara annað hvort tekið sameiginlega ákvörðun eða annar aðilinn hefur tekið af skarið, – getur samt myndast reiði.  Jafnvel reiði út í þann aðila sem tekur af skarið. –

Tómarúmið

Makamissi fylgir yfirleitt tómarúm, einmanaleiki, það að standa eftir ein. –  Það eiga þessar tvær tegundir sorgar þó sameiginlegt. –  Að koma heim og liggja í sínum helming og ekkert koddahjal, að ræða daginn – enginn maki til að deila með hugsunum sínum kaffibolla um morguninn og plana ævintýri framtíðar með. –

Það er m.a. það sameiginlega, – en ekkjan getur ekki leyft börnunum sínum að hringja í pabba og þarf að eiga við uppeldið ein og óstudd af maka. –  Það gerist þó líka í sumum tilvikum skilnaða – til feður/mæður sem láta sig hverfa og sinna ekki börnum sínum,  það er börnunum gríðarlega erfitt og þar upplifa þau oft meiri höfnun en það að pabbi þeirra bara dó og getur ekkert að því gert og vildi alveg örugglega vera með þeim.

Móðirin sem þarf að skýra fyrir barni sínu að pabbi sem var búinn að lofa að koma, en pabbinn svíkur,  á ekki sjö dagana sæla og fyllist oft enn meiri gremju út í föður barnsins. –

Það eru engar tvær manneskjur alveg eins og því upplifa engar tvær manneskjur sorgina alveg eins, tilfinningar eins og höfnun, reiði og ásökun geta líka legið í sorgarferli þess sem missir í dauðsfalli. Sjálf man ég eftir reiði-og  höfnunartilfinningu sem barn – þegar að pabbi dó. –

Viðurkenning á sorg

Í raun snýst þetta allt um að eflaust þráum við viðurkenningu á okkar sorg, við viljum að fólk skilji hvað við erum að ganga í gegnum, – að ekki sé sagt við okkur; „drífðu þig á í bæinn – ertu ekki að komast yfir þetta!? –    Sorgarferli tekur tíma, líka sorgarferli eftir skilnað. –  Það þarf að ganga í gegnum tilfinningaskalann.  Það er ekki verið að gera lítið úr sorg ekkjunnar, eða álíta að skilnaður sé „betri“ eða „verri“ sorg, slíkur samanburður gengur aldrei upp. –

Í skilnaði  þarf að aftengja sig þörfinni eða löngun til samveru með fyrrverandi maka,  sem er þarna á vappi einhvers staðar útí bæ – aftengja sig  ást  sem þarf alls ekkert að vera eigingjörn ást, bara raunveruleg og erfitt að slíta  – skoða sárin, skoða adragandann,  skilja af hverju verið var að skilja.  Við þurfum að elska OKKUR svo mikið að við séum tilbúin að heila okkur og til að fyrirgefa okkur og maka okkar að fór sem fór. –  Ekki ætla okkur að gera það með einhverri „barbabrellu“ – heldur gefa okkur tíma og þolinmæði. –

Takmarkið er að vera hamingjusöm og óska þess sama fyrir þann sem við vorum í hjónabandi eða sambandi við. – Þannig sleppum við takinu og  þannig „frelsumst“ við og aðeins þannig getum við haldið áfram og byrjað nýja göngu. –

Í Tiger er hægt (var a.m.k. hægt)  að fá hjartalagaða steina sem á stendur „Peace“ „Love“ „Luck“ og „Happiness“ –   kona nokkur gaf fv. manninum sínum og nýju konunni hans (þegar hún var tilbúin)  hjartastein með „Happiness“ – þakklæti þeirra var einlægt og tilfinningin var ekki síðri hjá þessari konu, það var eins og hún hefði gefið sjálfri sér hamingju með því að gefa þeim hamingjusteininn. –

Við förum frá því að vera hamingjusamlega gift yfir í því að vera hamingjusamlega skilin.

Enn eru tvö laus pláss í námskeið fyrir konur eftir skilnað – sem hefst á morgun 18. febrúar klukkan 9:00   „Lausn eftir skilnað“ – sjá http://www.lausnin.is  eða 617 3337

nánari upplýsingar  johanna@lausnin.is

  Tók mynd af þessum vatnsbrunni – á einum af göngutúrunum mínum. – Minnir okkur á uppsprettuna innra með okkur sjálfum! …

MEÐ FÓKUS Á HAMINGJUNNI

Birt þann af
Svara

Við þurfum

1) Sýn

2) Fókus á sýnina

3) Trú á sýnina

4) Að vita hvað byrgir sýn

5) Hverju getum við breytt og hverju ekki?

– Ef sýnin er eins og mark, þar sem skráð er stórum stöfum: „HAMINGJA“ – hvaða tæki, næringu viðhorf, fólk o.s.frv. kemur þér að þessu markmiði – og hvað hindrar þig? –  Ath! .. Markið er ekki í fjarska,  heldur innra með okkur,  þess vegna er leiðin inn á við, en ekki út á við. –  (þessa formúlu getum við notað við svo margt, – settu það sem þig langar á markið. –

Annars er hamingja eins og stóra mengið sem inniheldur allt:

Heilsu, fjölskyldu, vini, heimili, efnahag, samfélag ….

Er að púsla saman hamingjunámskeiði þar sem hver og ein/n fer í gegnum þessa þætti –  fylgist með 😉 …

Ef þið viljið skrá ykkur og fá sendan póst þegar það byrjar, sendið mér póst á johanna@lausnin.is