Hvar ertu mamma? ..
Eftirfarandi frásögn er liður í minni sjálfshjálp í gegnum sorgina. Eflaust þykir sumum þetta skrítið að skrifa svona, en ég veit að ég er ekki sú eina sem hefur þurft að horfa á eftir foreldri inn í algleymið þar sem líkaminn hefur starfað en persónuleikinn týndur, eða að mestu leyti horfinn.
—
Mamma vissi á undan mér að ég var ófrísk að fyrsta barninu mínu. Það var 20. desember 1980, og ég var að halda upp á að útskrifast sem stúdent, – ég fékk mér sopa af rauðvíni og fékk þá minn fyrsta brjótstsviða. – Þá sagði mamma:
„Ég er nú búin að eiga fimm börn og veit hvað þetta þýðir“ ..
Mamma fór svo með prufu í apótek – og daginn eftir kom hún heim og sagði að svarið væri pósitíft. Ég var svo græn að ég spurði: „Hvað þýðir það?“ –
„Það þýðir að þú ert ófrísk“ ..
Mér brá og fór að hágráta, gerði mér ekki alveg grein fyrir tilfinningunni, – hugsaði samt hvort ég væri tilbúin, en mjög fljótt sætti ég mig við það og var bara ánægð. Það voru allir ánægðir.
Mamma var alltaf sú sem vissi allt fyrst, og svo seinna þegar eitthvað stórt gerðist, eða bjátaði á þá var leitað til mömmu.
Mamma var ekkert allra – en mjög mikið fyrir börnin sín. Ekkert skrítið, svona eftir á að hyggja að hún væri lokuð tilfinningalega, miðað við það sem hún lenti í að verða 42 ára ekkja með fimm börn á aldrinum 8 mánaða til 12 ára.
Og þá var nú ekki mikið um áfallahjálp eða stuðning. Bara skellt í lás og ekkert rætt.
En mamma missti manninn sinn og við systkinin pabba okkar, og þess vegna varð mamma að vera bæði pabbi og mamma og líka þegar eitthvað dundi á þegar ég varð eldri, var mamma sem fyrst kom í hugann að rabba við og fá ráð hjá. –
Það eru mörg ár síðan mamma greindist með vascular dementia, eða heilabilun. Núna er hún næstum alveg horfin andlega, og við Lotta systir fórum til hennar áðan og ræddum að það væri ekki mikið eftir af henni. Það er skrítin þessi sorg að eiga lifandi foreldri sem er samt svona breytt og farið andlega.
Aldrei hafði ég þó fundið eins kalt fyrir þessu eins og eftir að ég kom heim eftir dauða Evu Lindar, en hún varð einmitt þetta barn sem kom út úr pósitívu prufunni sem mamma hafði farið með í apótekið þegar ég var aðeins 19 ára gömul. – Það liðu margir dagar þar til ég treysti mér í heimsóknina á Droplaugarstaði, en svo lét ég verða af því og í ganginum niðri þyrmdi yfir mig, hvað myndi ég segja við mömmu? –
Ég ákvað að segja ekki neitt.
Hún spurði samt:
„Er ekki allt í lagi með alla“ .. (sem var óvenjuleg spurning miðað við hennar ástand).
Ég svaraði bara „jú“
.. því það var mér ofviða að segja henni frá vitandi að hún myndi ekki skilja það sem ég segði.
„Hann hefur ekki áhuga á því sem ég segi … “ …
Fyrirsögnin kemur úr viðtali við ungling sem var að lýsa reynslu sinni af viðtali við geðlækninn sinn. – Síðan hélt hann áfram: „Og svo gefur hann mér bara einhverjar pillur.“ –
Unglingurinn hafði verið sendur fram og til baka í kerfinu, þar sem hann „funkeraði“ ekki eins og skyldi, og auðvitað voru alls konar orsakir þar á bak við, frá umhverfi, uppeldi og svo líffræðilegar.
Þegar við lítum yfir hvolpahóp úr goti – þá sjáum við strax mismunandi persónuleika. Sumir eru stríðnir og aðrir halda sig til hlés. Við mannfólkið erum svolítið svoleiðis líka.
En alveg eins og hvolpar þurfa athygli – þurfa börnin athygli, og börnin verða síðan unglingar sem þurfa athygli og að á þá sé hlustað. Líka geðlæknirinn eða sálfræðingurinn.
Auðvitað segir þessi frásögn bara frá einu samtali unglings og geðlæknis, – og læknar eru misjafnir sem annað fólk. – Ég veit þó eftir mína reynslu af viðtölum, ekki bara við unglinga, að þetta er ekki einkareynsla þessa unglings.
Það þýðir ekki heldur bara að tala um læknana, eða benda, því að við foreldrar gerumst oft „sek“ um að hlusta ekki, heyra ekki, vera fjarlæg, hvort sem það er í anda eða líkama, þannig að erfitt er að nálgast okkur. Siminn fær e.t.v. forgang – í miðju samtali við unglinginn þinn? –
Þetta hefur allt samverkandi áhrif, – ég heyrði einhvers staðar um meðferðarúrræði þar sem öll fjölskyldan er tekin fyrir. Ekki bara unglingurinn, heldur mamman, pabbinn, systkinin. Það er e.t.v. of stór pakki, en það þýðir auðvitað að foreldrar þurfa að skoða sig, hvernig fyrirmyndir þeir séu, hvaða skilaboð þeir eru að gefa börnum sínum o.s.frv. með hegðun og framkomu. Hvernig leyst er úr málum o.s.frv. –
En hvað um það, það getur verið erfitt að setja sig í spor annarra, erfitt að setja sig í spor annarra, hvort sem um er að ræða spor barns, unglings eða fullorðins. Flest skiljum við ekki nema að hafa reynt, og ef við þykjumst ætla að kenna einhverjum eitthvað og hafa aðeins lært það í bókum en ekki í gegnum eigin lífsreynslu getur það verið erfitt.
En ef við gefum okkur út fyrir að vinna með geðheilsu – þá verðum við að sýna manneskjunni og því sem í hennar huga eða á hennar geði liggur áhuga er það ekki? …
„Að læra að þora og geta, vera jákvæður og bjartsýnn“ …
Þegar þú ert smiður þá sérðu það sem þú ert búinn að byggja. Þú sérð afrakstur verka þinna.
Ég vinn við að „smíða“ eða byggja (upp) fólk.
Það er ekki alltaf auðvelt að sjá árangur, en ég verð að viðurkenna að hjartað mitt hoppar af gleði þegar að ég sé að mér hefur tekist að vekja í fólkinu löngun til að hjálpa sér sjálft. Það er trixið. Ekki að hjálpa fólki þannig að ég beri það yfir lækinn, heldur að það finni leið yfir lækinn.
Ég fæ stundum smá bréf – eða skilaboð frá fólki, eða það segir mér sjálft þegar það finnur mun á sér, eða breytingu hvernig það tæklar líf sitt. Stundum fæ ég skemmtileg komment hér fyrir neðan pistlana, að eitthvað sem ég skrifaði hjálpaði.
Þessi endurgjöf gefur mér byr undir báða vængi (reyndar er ég vængjalaus en tek svona til orða) – til að halda áfram.
Það er ekkert auðvelt – og langt í frá að halda áfram eftir það mótlæti sem ég hef orðið fyrir sl. mánuði. En það hafa komið svo mörg gullkorn, og ég hef fengið svo mikinn stuðning frá fólki, að ég er orðin 100% viss um mikilvægti þess að halda áfram.
Fólk er fyrir fólk.
Í gær fór ég til sérfræðings, hann hlýtur að vera mjög klár því það kostaði 23 þúsund krónur að fá að vita að ekki væri til lækning við „munnóeirðinni“ (Burning mouth syndrome) og best að taka bara eitthvað róandi lyf (valíum) til að róa ofvirku taugarnar sem valda því að ég fæ brennandi sviða í munninn. (Já margt skrítið í kýrhausnum!) En eflaust hefur erfiður eða „grimmur“ eins og sjúkrahúspresturinn orðaði það svo réttilega, aðdragandi að dauða Evu Lindar minnar – og svo það sem á eftir fylgdi startað þessum sjúkdómi, en hann er á andlegu nótunum.
Ég hugsaði hins vegar að ef að sjúkdómurinn byrjar vegna andlegs álags, þá vil ég laga hann með andlegri vinnu. Það hlýtur að vera lógískt. Hreyfing, yoga, slökun, hugleiðsla, jákvæðni – og svo auðvitað að halda áfram að kenna og leiðbeina – og lifa í ljósinu. Ég hef trú á því.
Missi aldrei trú.
Fyrir áramót var ég að leiðbeina fjórum fötluðum einstaklingum á vegum Símenntunar Vesturlands, – ég var efins um að ég gæti haldið því áfram eftir allt álagið og áfallið, en því var haldið opnu fram á síðustu stundu og ég tók djúpt andann og fór að kenna á ný.
Auðvitað tóku nemendurnir mér opnum örmum og höfðu ekki gleymt broskallinum sem við teiknuðum á töfluna, en ég hef sagt frá honum áður.
Í fyrradag var svo lokatíminn okkar saman og við útbjuggum minnisspil úr námsefninu okkar.
- Kærleikslestin ..
- Perlurnar
- Bergmálsfjallið
- Þori-get-vil
o.s.frv.
Erfitt að gleyma – ef búið er að gera minnisspil, og svo spiluðum við í lokatímanum.
Þann 6. mars sl. birtist viðtal í Skessuhorni við þessa fjóra nemendur, og Helgu Björk sem hefur haldið utan um námsbrautina með glæsibrag.
Þar las ég þetta:
„En hefur námið breytt miklu fyrir hann“ .. en þar er verið að taka viðtal við Arnar Pálma, einn af fjórmenningunum og hann svarar:
„Já, ég myndi segja það, til dæmis lífsleiknin, að læra að þora og geta, vera jákvæður og bjartsýnn. Þetta drífur mann áfram og margt af því sem ég læri hérna getur nýst mér.“ ..
Þetta viðtal, ásamt fleiru yndislegu sem upp kom í þessari samveru okkar, er örugglega á við það sem smiðurinn sér þegar hann virðir fyrir sér velheppnað handverk eða hús. Eða á við 10 valíumtöflur (hef þó ekki prófað þær ennþá). –
Kærleikslestin – sem ég punkta hér að ofan sem eitt af námsefninu, er að hluta til hugmynd frá Brian Tracy, en hann sýndi hvernig maður kæmist áfram í lífinu, svona eins og lest – ef þú segðir
„I like my self, I like my self, I like my self“ … og svo bætti hann við „I can do it, I can do it, I can do it“ .. Lestin færist áfram.
Einfaldar lexíur en svo sannar. Jákvætt sjálfstal sem byggir upp.
Þakklætið trompar mótlætið.
Hamingjan er innri friður …
Vellíðan, hamingja, friður, sátt, ró, friður … allt gildishlaðin orð sem kannski hver getur skilgreint fyrir sig.
Hamingja er eflaust svolítið ofnotað orð, og þá líka af mér, því að í raun erum við kannski ekki að ætlast til að vera blússandi hamingjusöm alla daga, bara ekki óhamingjusöm. Eða með frið innra með okkur, í órólegum heimi og órólegum ytri aðstæðum e.t.v.
Í kringum mjög órólegt fólk sem á ekki SINN innri frið getur þú átt ÞINN innri frið.
Það á ekki að þýða að við getum ekki slakað á og þegið okkar innri frið, nú eða hamingju.
Og ekkert „ef“ eða „þegar“ … heldur NÚNA.
BJARTSÝNI eftir Kristján Hreinsson:
Yndi lífsins átt þú hér
undir þykkum hjúpi
og fágæt perla falin er
… í fögru hjartans djúpi.
Þegar opnast þessi skel
þjáning öll mun dvína
því lífsins unun ljómar vel
ef ljósið fær að skína.
Í hverri raun því ræður þú
að réttust leið sé valin,
já, hamingjan er hér og nú
í hjarta þínu falin.
Þegar þér finnst engin leið …
Í gær skrifaði ég þungan pistil, eftir erfiða nótt. Sl. þriðjudag átti ég líka þungan morgun, en framundan var kennsla og svo hópavinna um kvöldið þar sem ég var að leysa af í Lausninni. –
Ég þurfti svona „upp, upp, mín sál móment“ .. en vissi ekki alveg hvað ég ætti að gera. Já, gera, vegna þess að það þarf stundum að taka fyrsta skrefið til að lífið vinni með manni.
Ég mætti í kennsluna klukkan eitt og fann að ég var enn þung og ´það gekk náttúrulega ekki því að sólargeislarnir sem ég er að kenna á þriðjudögum, fjórum einstaklingum með fötlun, sem hafa þó svo margt sem aðrir hafa ekki, eins og mikla jákvæðni, einlægni og gleði.
Um leið og ég gekk inn í kennslustofuna var mér tilkynnt að ég mætti ekki gleyma að teikna broskall á töfluna, því þannig byrjum við alltaf tímann okkar. Til að gera langa sögu stutta þurfti ekki langan tíma í samvist þessara einstaklinga til að eyða óveðursskýinu yfir höfðinu á mér.
Skv. kennsluáætlun var planið að fara út og veita náttúrunni athygli. Við fórum því í gönguferð og röltum saman niðrí fjöru í Borgarnesi. Veðrið var dásamlegt og sólin braust út úr skýjunum. Við ákváðum að hylla sólina og lyftum upp örmum og tókum sólina inn í hjartað. En það er æfing sem er svo góð, einmitt þegar það er þungt yfir hjartanu og manni finnst að hellan sé of þung sem stundum hvílir þar yfir. –
Besta vitamínsprautan – útiveran – fjaran – taka sólina inn í hjartað og anda djúpt inn um nefið og út um munninn.
Ég trúi því að við þurfum hreinlega að muna eftir því að fara út og anda. Hvort sem það er gott veður eða slæmt, standa undir berum himni og anda djúpt inn og taka inn náttúruna.
Ég hef stundum kallað þetta að anda að sér Guði.
Hreyfing og útivera er eitt besta „tækið“ til að sporna við drunga og doða. Það getur verið erfitt fyrir suma að rísa upp og fara út, sérstaklega ef þeir halda að þeir þurfi að hlaupa maraþon eða klífa Esjuna, ætli sér að taka allt með trompi, þá verður það of stórt í huganum og betra að sitja heima í sófa og gera ekki neitt. Það er alveg nóg að fá sér 5 mín göngu. Ekki ætla sér of mikið því þá er ekki farið af stað.
Við erum svo heppin á Íslandi að eiga svo falleg fjöll. Ég kemst stundum ekki yfir að dásama fjöllin hér á svæðinu sem ég bý, stundum eins og þau séu íklædd hvítum peysum.
Í upphafi 121 Davíðssálms kemur þessi spurning:
„Ég hef augu mín til fjallanna, hvaðan kemur mér hjálp?“ ….
Já, ég anda að mér Guði, það er mín leið.
Eigum góðan og jákvæðan dag, það er alltaf eitthvað til að þakka fyrir.
(Set hér inn mynd af uppáhaldsstað mínum í öllum heiminum, – við Hreðavatn).
Vertu breytingin …..
„Be the Change you want to see in the World“ .. held þetta sé tilvitnun í Gandhi. –
Þetta þýðir að við horfum inn á við, upphafið er hjá okkur, stundum kallað fiðrildaáhrif.
Ég er í mikilli innri baráttu núna sem mig langar að deila, innri baráttu við að láta mótlætið ekki sigra, því það er ekki bara eitt, og ekki bara tvennt, heldur eru þær margar bylgjur mótlætis sem ganga yfir mig þessa dagana. –
Auðvitað er það stærsta og mesta sú gríðarlega sorg sem ég er að ganga í gegnum við dótturmissinn, og það eru aðeins liðnir liðlega tveir mánuðir.
Ég ætla ekki að upplýsa um allt það sem á gengur, því þá væri ég að brjóta trúnað við aðra í kringum mig, en það sem lýtur að mér persónulega er þá að munnur minn brennur. Mér tókst að verða mér út um eitthvað heilkenni – sjálfsóþol sem heitir „Burning Mouth Syndrome“ sem virðist vera eitthvað svo exótískt að læknarnir áttuðu sig ekki á því þrátt fyrir að ég kvartaði undan að tunga mín logaði. –
Það sem olli mér mestu áhyggjum var í raun að lesa að þetta tæki í flestum tilfellum 6 – 7 ÁR (já ár) að fara. 3 % losna við þetta fyrr (jeii). En þetta er s.s. í ferli og það var tannlæknirinn minn og vinkona sem sendi mér upplýsingar um einkenni og ástæður þessa heilkennis og það virðist smella allt við það sem ég er að ganga í gegnum. Mikil sorg, eins og missir náins ástvinar getur „triggerað“ þetta í gang, stóð m.a. í skjalinu sem hún sendi mér. Næst er að fara til sérfræðings til að staðfesta, nú eða óstaðfesta greiningu. Á meðan – og mér skilst í framtíðinni þarf ég að læra að lifa með þessu.
Nóttin í nótt var erfið, logandi sviði og eins og pílur upp í haus, en ég er þrjóskari en verkurinn og engar svefntöflur – engar verkjatöflur, heldur talaði ég við líkamann og bauð honum að sofna aftur og ég gerði það.
Nú bý ég að því sem ég hef lært hvað varðar slökun og hugleiðslu.
En eins og ég sagði hér að ofan, þá er barátta. Ég vil ekki baráttu, ég þarf að „lifa“ með þessu og ekki vera í baráttu við það.
Ég er að byrja að vinna aftur, hjálpa fólki og það hefur gengið mjög vel hingað til. Mér tekst að setja til hliðar króníska vanlíðan – svo skrítið sem það er og verki og detta í gírinn.
En ég skil að fólki langi stundum að gefast upp, og játa alveg að undanfarnir stormar hafa komið mér í vorkunnsemisgírinn af og til.
„Af hverju ég“ – gírinn. En kannski ætti maður að spyrja sig „Af hverju ekki ég“ .. í veröld sem er hvort sem er óréttlát?
Í fullkominni veröld myndu börnin ekki deyja á undan foreldrum sínum, eða foreldrar deyja frá ungum börnum.
Við getum alveg fengið fullt af reynslu og lærdómi án þess að það gerist, fjandakornið!!!! …
En ætla ég að gefast upp? –
Ég hef alla tíð sagt að veraldleg áföll séu mun skárri áföll heldur en heilsufarsleg. En veraldleg áföll hjálpa ekki til og ég fékk „greiningu“ á tölvunni minni að hún væri s.s. ekki viðgerðarhæf og er núna í lánstölvu. Það er fleira af þessum toga sem ég gæti kvartað yfir en það er nóg komið í bili.
Nú þarf ég að VELJA hvaða leið ég tek, til góðs eða ills.
Einhvers staðar stendur að við höfum alltaf eitthvað til að vera þakklát fyrir og það hef ég svo sannarlega. Eins og ég sagði, þó tölvan mín sé biluð (ónýt) er ég með lánstölvu sem var lánuð með miklum kærleika og fékk ég meira að segja senda engla með henni 😉 ..
Ég er núna stödd í húsnæði sem vinkona mín bauð mér að gista í þegar það er laust, en er annars í útleigu. Það er gott að geta kastað sér niður í Reykjavík þegar vinnutíminn er til 22:00. Mér, og okkur hefur verið boðin gisting á fjölmörgum stöðum.
Aldrei fyrr hef ég fundið eins mikið af velvild og vináttu eins og sl. tvo til þrjá mánuði. Endalaus kort, tölvupóstar, skilaboð og hringingar frá fólki sem vill sýna hlýhug í verki og í anda.
TAKK
Ég er líka svo þakklát fyrir líf barnanna minna, barnabörnin mín og auðvitað fjölskylduna alla.
Það er alltaf eitthvað til að vera þakklát fyrir. Það er alveg rétt.
Um leið og ég skrifa þetta minnir sársaukinn á sig, líkamlegi sársaukinn er meira áberandi núna en sá andlegi, en því miður er talað um að krónískur sársauki og verkir geti orðið til persónuleikabreytingar og flestir sem eiga við þessa BMS (burning mouth syndrome) að glíma eru meðhöndlaðir með einhvers konar þunglyndis- eða kvíðalyfjum.
Ég ætla ekki að láta þetta ná mér, ég vil ekki sjá dimmari veröld eða erfiðari, heldur bjartari og hugsa því áfram á björtu nótunum, nýti andlega lærdóminn til að fara fram á við og upp en ekki sogast inn í þennan hvirfilbyl sem hefur stundum læðst inn í brjóstið mitt.
Vá hvað þetta er að verða dramatískt …
Takk segi ég enn og aftur, það skiptir mig SVO miklu máli að við erum ÖLL í þessu saman. Ég veit ég er ekki ein með sorgir, ekki ein með kvalir eða áhyggjur. Það eru allir með sitt.
Takk fyrir að vera til.
Ást eða vorkunnsemi? …
Þinn hinsti dagur … hugvekja
Hvað myndir þú gera ef þú vissir að í dag væri þinn hinsti dagur í þessu jarðlífi?
Þessi dagur 13. mars 2013 og þú ert eins og þú ert í dag?
Við hverja myndir þú tala, með hverjum viltu vera?
Hvað áttu ósagt sem þú ert að geyma til betri tíma og vilt ekki skilja eftir?
Ég var að hlusta á fréttaskot þar sem fréttakonan sagði:
„Live each day as it was your last day“ ..
Það komu strax í mig efasemdir, færi einhver í vinnuna ef hann eða hún vissi að það´væri síðasti dagurinn? – Myndi viðkomandi fara á milli ættingja og kveðja og knúsa? Eða hvað? …
Ég held ég hafi tekið þetta of bókstaflega.
Það er eflaust átt við það að gera það besta úr hverjum degi og kannski hafa þessar spurningar í huga sem ég hóf pistilinn á.
Svo er gott að setjast niður með sjálfri/sjálfum sér og sortéra það sem maður vill hafa í lífinu og hvað ekki. –
Þetta er svolítið dramatískt – en bara raunhæft.
Ágætt að enda þessa morgunhugvekju með heimspeki Pooh. 😉 og ég óska þér góðs dags.
Er sumt fólk eins og rjómatertur? …
Ef þú ert komin/n í hættulega yfirþyngd og læknirinn þinn er búinn að vara þig við rjómatertum en þú sækir samt í þær hvað segir það þér? …
Ef þú ert orðin/n veik/ur í lungum og læknirinn búinn að vara þig við reykingum en þú reykir samt hvað segir það þér?
Ef þú ert í sambandi með einstakling sem beitir þig ofbeldi, hvort sem er andlegu eða líkamlegu en sækir samt í viðkomandi einstakling hvað segir það þér?
Ertu stjórnandi í eigin lífi, eða er það rjómatertan, sígarettan eða önnur manneskja?
Veistu hvað þú vilt og veistu hvað þú vilt ekki, hvaðan kemur mótstaðan við að vera og gera það sem þú vilt?
Starf mitt í Lausninni hefur byggst m.a. á ofangreindum spurningum, námskeiðin „Í kjörþyngd með kærleika“ – „Lausn eftir skilnað“ – hópavinna og einstaklingsviðtöl.
Af hverju geri ég ekki eins og ég vil? – Kannski veit ég ekki hvað ég vil, eða einhver annar er að segja mér hvað ég vil? ..
Einstaklingur með brotna eða jafnvel týnda sjálfsmynd veit ekki endilega hvað hann vill.
Við getum verið „misþroska“ hvað þetta varðar.
Við getum tekið dæmi um flotta framakonu sem virkar sterk og sjálfsörugg í starfi, en er í raun afskaplega lítil innra með sér, er bara eins og lítil týnd stelpa.
Aðferðin er m.a. að hin þroskaða kona mæti litlu stelpunni og leiði hana út úr þeim aðstæðum þar sem hún er föst, þar sem hún er föst sem ósjálfstæð og stjórnlaus hvað eigin líf varðar.
Sjálfsvirðing – sjálfstraust – sjálfsást – sjálfsþakklæti – sjálfsfyrirgefning eru lykilorð í því að ná inn í sjálfið sitt.
Athygli er annað lykilorð, þ.e.a.s. að veita sjálfum/sjálfri sér athygli og spyrja sig spurninga –
„Af hverju geri ég það sem ég geri, þó það þjóni mér ekki“ ..
Sumt getur þjónað í skamman tíma;
Marengstertan er góð – akkúrat meðan marengsinn er að bráðna í munninum.
Sígarettan er góð – akkúrat á meðan verið er að reykja hana (held ég).
(Rangur) maki getur veitt þér eitthvað sem þig vantar tímabundið.
En allt ofantalið má flokka undan „skammgóðan vermi“ – eins og að missa piss í skóna. Fljótlega fer að kólna.










